مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت سوم؛ ایجاد فایل ترازنامه

ترازنامه

 

تا اینجا در مورد اهمیت مدیریت امور مالی شخصی صحبت کردیم و اشاره کردیم که برای داشتن کنترلی قوی بر امور مالی خود لازم است که سه مولفه ضروری را پیاده‌سازی کنیم این مولفه‌ها شامل:

مولفه اول: ذخیره و نگهداری تمامی تراکنشها، فاکتورها و صورتحسابهای مالی که در طول روز استفاده میکنیم.

مولفه دوم: ایجاد صورتهای مالی شخصی شامل ترازنامه  و صورتحساب گردش وجوه نقد

مولفه سوم: ایجاد و بهکارگیری فایل بودجهبندی ماهانه

 

در مورد مولفه‌ی اول به تفصیل در قسمت دوم این مجموعه توضیحاتی ارایه دادیم و حال در ادامه همین بحث به بررسی دقیق و همراه با جزییات مولفه‌ی  دوم می‌پردازیم.

هر سفری از یک مکان معلوم شروع می‌شود و به مکان معلوم دیگری ختم می‌شود. ما در سفر مدیریت مالی قبل از این که لازم باشد به جایی برویم باید بدانیم که موقعیت فعلی که در آن قرار داریم کجاست. صورت‌های مالی می‌توانند دقیقا مکان فعلی‌مان را مشخص کنند.

اغلب عبارت صورت‌های مالی را در بحث‌های حسابداری و امورات مالی شرکت‌ها و سازمان‌ها شنیده‌ام اما نگران نباشید ما در اینجا به صورت خیلی ساده بحث صورت‌های مالی را در حد مدیریت امور مالی شخصی و نه سازمانی برایتان تشریح می‌کنیم.

در این بخش ما برای امورات مالی خود دو سند خواهیم ساخت یکی از این سندها «ترازنامه» است و دیگری «صورت‌حساب گردش وجوه نقد». به این دو سند «صورت‌های مالی شخصی» می‌گوییم. یک بار دیگر این عبارت‌ها را مرور کنید!

ترازنامه وضعیت فعلی مالی ما را نشان می‌دهد. یعنی اگر بخواهیم در این لحظه بدانیم که چه میزان دارایی و چه میزان بدهی داریم از ترازنامه استفاده می‌کنیم. صورت‌حساب گردش وجوه نقد هم همچنان که از اسمش پیداست گردش پول نقد ما را مثلا طی یک ماه نشان می‌دهد یعنی همان میزان درآمدها و هزینه‌هایی که طی یک ماه انجام داده‌ایم. در کل هدف ما از ساخت این دو سند در مدیریت امور مالی شخصی این اهداف است:

  • تهیه گزارشی از وضعیت مالی در زمان حال
  • امکانی برای اندازهگیری میزان پیشرفت مالی در گذر زمان
  • نگهداری اطلاعاتی در زمینه فعالیتهای مالی که انجام میگیرد
  • امکانی برای ارزیابی وضعیت مالی و روند تغییرات آن جهت شرکت در برخی سرمایهگذاریها

ترازنامه

وضعیت مالی که به لحاظ شخصی یا خانوادگی در آن قرار گرفته‌اید نقطه‌ی شروع ما برای برنامه‌ریزی جهت مدیریت مالی است. این وضعیت را با سندی به نام «ترازنامه» نشان خواهیم داد. ترازنامه با نام‌های دیگری نظیر «خالص ارزش دارایی» و «صورت وضعیت مالی» هم شناخته می‌شود و در اصل یک گزارش از میزان دارایی‌ها و بدهی‌های شما می‌باشد. هدف از تهیه ترازنامه این است که وضعیت مالی فعلی خود را بدانید. در شکل زیر مراحل انجام این کار به صورت کلی نشان داده شده است.

فرمول وضعیت مالی

 

برای مثال اگر میزان ارزش دارایی‌های فعلی شما یک‌صد میلیون تومان باشد و بیست میلیون تومان هم بدهکار باشید در این حالت ارزش خالص دارایی شما مبلغ هشتاد میلیون تومان است.

در شکل زیر به صورت جزیی‌تر یک ترازنامه ایجاد شده است هر سه مرحله شکل بالایی در این ترازنامه وجود دارد.

ترازنامه

 

 

در ساخت این ترازنامه سه گام منظور شده است:

گام اول: لیست کردن داراییهای فعلی به صورت ارزش پولی

پول نقد موجود در حساب‌های بانکی و دیگر دارایی‌ها که معادل ارزش پولی‌شان در نظر گرفته می‌شود همگی در این مرحله نوشته می‌شوند. دارایی‌ها شامل پول نقد و دیگر اموال قابل مشاهده است که باید ارزش پولی آنها در آن زمان لحاظ شود. در این ترازنامه دارایی‌ها به عناوین زیر مشخص شده‌اند:

  • داراییهای نقدی: پول نقد و دیگر دارایی‌ها که به راحتی قابل تبدیل به پول نقد هستند در این قسمت قرار گرفته‌اند. چک و پول موجود در حساب پس‌انداز هم جزو داریی‌های نقدی حساب می‌شود. شما هم هر نوع دارایی که به راحتی به پول نقد تبدیل می‌شود را می‌توانید در این قسمت قرار دهید. مثلا ممکن است طلبی پیش دوست‌تان داشته باشید که قرار است به زودی بهتان پس دهد(!)
  • املاک: این قسمت شامل خانه، مغازه، ملک، باغ و هرچیزی از این دست است که می‌توانید معادل ارزش پولی آنها را در مقابل‌شان یادداشت کنید.
  • داراییهایی که در مالکیت شخصی شما هستند. مانند ماشین، یک ساعت گران‌قیمت، جواهرات شخصی و هر چیز با ارزشی که می‌توانید برای آن قیمتی در نظر بگیرید.
  • سرمایهگذایهای انجامشده: اگر در یک طرح بیمه بازنشستگی شرکت کرده‌اید می‌توانید معادل ارزش پولی جمع شده تا آن لحظه را حساب کنید یا اگر سهامی در بورس خریده‌اید و فعلا قصد فروش آن را ندارید معادل پولی آن را یادداشت کنید.

  گام دوم: لیست کردن بدهیهایی که دارید.

«بدهی» به پولی گفته می‌شود که در این لحظه باید به شخصی بپردازید. توجه داشته باشید که بدهی‌هایی که در آینده قرار است ایجاد شوند جزو بدهی محسوب نمی‌شوند. مثلا اجاره خانه ماه بعدی جزو بدهی حساب نمی‌شود یا اگر قرار است ماه آینده یک ماشین به صورت قسطی بخرید نباید در این لحظه در ترازنامه لحاظ شود. بدهی‌ها به دو صورت در ترازنامه ثبت می‌شوند:

  • بدهیهای جاری: شامل آن دسته از بدهی‌هایی است که در مدت زمانی کمتر از یکسال باید پرداخت شوند. اکثر وام‌های بانکی در این بخش قرار می‌گیرند یا پرداخت چک‌هایی که به صورت مدت‌دار به دیگری داده‌اید.
  • بدهیهای طولانیمدت: شامل آن بدهی‌هایی است که مدت زمان بازپرداخت آنها بیشتر از یک سال است. مثلا وام‌های مسکن که در بازه‌های زمانی ده سال به بالا پرداخت می‌شوند جزو این دسته هستند.

گام سوم: محاسبه خالص ارزش دارایی

خالص ارزش دارایی‌های هر شخصی تز تفاوت بین دارایی‌ها و بدهی‌ها به دست می‌آید. رابطه‌ای که وجود دارد به این شکل است:

                                                     خالص ارزش داراییها = بدهیها داراییها

خالص ارزش دارایی‌ها پولی است که اگر تمام دارایی‌های شما به پول تبدیل شود و سپس تمام بدهی‌ها با آن پول پرداخت شود برای شما باقی می‌ماند.

مثال: اگر در ترازنامه‌ی خانواده‌ای ارزش کل دارایی‌ها مبلغ یک میلیارد تومان ثبت شده باشد در حالی که ارزش کل بدهی‌هایشان دویست میلیون تومان باشد خالص ارزش دارایی این خانواده چقدر است؟

نکاتی که در رابطه با ترازنامه وجود دارد این است که ممکن است فردی خالص ارزش دارایی بسیار زیادی داشته باشد اما همچنان دارای مشکلات مالی باشد. به این دلیل که این فرد شاید دارایی نقدی کمی داشته باشد و در عوض بدهی‌های کوتاه‌مدت زیادی داشته باشد در این حالت فرد دچار مشکل مالی خواهد شد. ورشکستگی زمانی پیش خواهد آمد که بدهی‌های کوتاه‌مدت به قدری افزایش پیدا کرده‌اند که با موجودی نقدی و دارایی‌های نقدشونده به پول، قابل پرداخت نباشد.

در پایان جهت افزایش خالص دارایی‌ها با توجه به ساختار ترازنامه نکات زیر را می‌توانید رعایت کنید:

  • پس‌انداز خود را افزایش دهید
  • هزینه‌ها را کاهش دهید
  • میزان سرمایه‌گذاری‌ها را افزایش دهید
  • تا می‌توانید از بدهی‌ها کم کنید

نکته‌ی پایانی این که  خالص ارزش دارایی‌های شما مثل پول نقد نیست که بتوانید از آن استفاده کنید بلکه میزان قدرت مالی شما در یک لحظه بخصوص است.

در قسمت چهارم این مجموعه به بررسی صورت‌حساب گردش وجوه نقد خواهیم پرداخت.

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت اول؛ لزوم قبول مسئولیت

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت دوم؛ ثبت و نگهداری اسناد مالی

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت سوم؛ ایجاد فایل ترازنامه

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت چهارم؛ ایجاد فایل صورت‌حساب گردش وجوه نقد

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت پنجم؛ ایجاد فایل بودجه‌بندی-۱

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت ششم؛ ایجاد فایل بودجه‌بندی-۲

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت هفتم؛ لزوم تحلیل و ارزیابی اسناد مالی

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت هشتم؛ تحلیل SWOT

مدیریت امور مالی شخصی در عمل: قسمت نهم؛ نکته‌های کاربردی مهم

مطالعه بیشتر