آشنایی با بورس ایران | چگونه در بورس معامله گری کنیم

آشنایی با بازار بورس ایران

آشنایی با بورس ایران | چگونه در بورس معامله گری کنیم

زمان مطالعه: ۳۰ دقیقه

stars

هرگز در مسیر رسیدن به رویاهایت تسلیم نشو،

در اوج ناامیدی اقیانوسی از نور امید در دل خود زنده کن.

بازار بورس

خیلی ها بازار بورس را یک بازار سرمایه گذاری می نامند اما من فراتر از یک بازار سرمایه گذاری، آن را یک فرصت شغلی می بینیم.

بورس یک بازار رسمی و سازمان یافته است.

برای اینکه این جمله را بهتر متوجه بشوید بازار طلا و مسکن که قبلا در موردش توضیحاتی دادیم را به یاد بیاورید آنجا ‌گفتیم این بازارها سازوکار رسمی و مشخصی ندارند پس باید بسیار مراقب باشید که گیر افراد متقلب و کلاهبردار نیافتید.

جنس تقلبی، پول تقلبی، سند تقلبی و خیلی چیزهای دیگر در بازارهای غیر رسمی وجود دارد اما بازار بورس رسمی است به این معنی که قانون بر آن حاکم است و ناظرانی از بیرون دارد که روند معاملات روزانه را رصد می کنند.

یک تعریف دیگر از بازار بورس

بازار بورس بازاری است که در آن سهام شرکت های مختلف خرید و فروش می شود.

 همانطور که در بازار مستغلات و املاک، مسکن و ملک خرید و فروش می شود و در بازار خودرو انواع مختلف خودرو، خرید و فروش می شود  به همین سادگی در بازار بورس هم سهام شرکت های مختلف خرید و فروش می شود.

ممکن است از خود بپرسید سهم چیست این مطلب را در ادامه جداگانه تشریح می کنیم.

یک بار سر کلاس آموزش بورس، وقتی این بحث را توضیح می دادم یکی از شرکت کنندگان دستش را بلند کرد و گفت معمولا شرکت هایی که ورشکسته می شوند و نمی توانند هزینه های مالی خود را پرداخت کنند وارد بازار بورس می شوند.

این نوع ذهنیت در مورد شرکت های بورسی، رواج پیدا کرده‌است و در کل مردم احساس خوبی نسبت به شرکت های بورسی ندارند.

 شرکت هایی که وارد بورس می شوند در گذشته پیشینه‌ مالی موفقی داشته اند، از شفافیت مالی بالایی برخوردار بوده اند و نیز امید به آینده و طرح های آتی شرکت برای توسعه هم مورد توجه قرار گرفته است پس هر شرکتی اجازه ورود به این بازار را ندارد.

 

بازار بورس

 

 چند شرکت در بازار بورس وجود دارد؟

مجموعه شرکت هایی که شما می توانید در بازار بورس روی آنها معامله انجام دهید که البته هر سال رو به افزایش هستند الان که در سال ۹۹ هستیم  تقریبا به ۷۰۰ عدد می رسد.

اما این همه شرکت را چگونه باید از هم تشخیص دهید؟

یعنی بین این همه شرکت چگونه می توان یک شرکت ارزنده و خوب  را پیدا کرد؟

در جواب این سوال باید بگویم که این شرکت ها هرکدام در یک سری صنایع دسته بندی می شوند و هر صنعت می تواند شامل تعدادی از این شرکت ها باشد.

مثلا صنعت خودرو و ساخت قطعات شامل تمام شرکت هایی است که در زمینه تولید خودرو و قطعات مربوط به آن فعالیت می‌کنند، صنعت سیمان مربوط به شرکت هایی است که در کار تولید سیمان هستند.

 به همین ترتیب حدود ۵۳ صنعت در بورس داریم و لازم است که شما از همان ابتدا تا حدی با این صنایع آشنایی داشته باشید و تاثیر فاکتورهای اقتصادی را بر این صنایع بتوانید به تدریج درک کنید.

مثلا بالا رفتن نرخ ارز (قیمت دلار) چه تاثیری بر سودآوری شرکت های صنعت سیمان می‌گذارد؟

به همین ترتیب چه تاثیری بر سودآوری شرکتهای صنعت داروسازی دارد؟

وقوع زلزله در کشور سودآوری کدام صنایع را بالا می‌برد و به ضرر کدام صنایع است؟

می بینید که می توان با شناخت صنایع بورسی تحلیل هایی از وضعیت شرکت های زیرمجموعه آنها  بدست آورد.

 

تعریف سهام

اگر سرمایه یک شرکت را به قست های مساوی تقسیم کنیم، به هر قسمت  یک سهم می گویند.

اما این تقسیم‌بندی باید چگونه باشد؟

مثلا شرکتی مثل ایران خودرو به چند قسمت تقسیم می شود؟

یا شرکتی مثل سیمان تهران چند برگه سهم خواهد داشت؟

بدیهی است که این دو شرکت به لحاظ سرمایه با هم برابر نیستند.

قانون تقسیم بندی شرکت های بورسی به این صورت است که سرمایه ثبت شده شرکت که  در اساسنامه آمده‌ است را بر قیمت اسمی سهم تقسیم می کنند.

هر عددی که بدست بیاید تعداد سهام شرکت در بورس خواهد بود.

 

اما قیمت اسمی سهم چیست؟

در ایران قیمت اسمی هر سهم  ۱۰۰ تومان تعیین شده است و برای همه شرکت های بورسی یکسان است.

پس فرضا اگر سرمایه شرکتی ۱۰۰ میلیارد تومان باشد با تقسیم این ۱۰۰ میلیارد بر عدد ۱۰۰ (قیمت اسمی سهم)، تعداد سهام آن، یک میلیارد بدست می آید.

و هر سهامداری به هر تعدادی که  برگه‌ سهم این شرکت را بخرد به همان نسبت مالکیت شرکت را داراست و به همان نسبت در سود و منافع و برخی ضررهای شرکت سهیم است.

 

سهام

 

به این نکته توجه داشته باشید که قیمت اسمی سهم با قیمت بازاری آن تفاوت دارد این نکته را در موضوعات بعدی بحث خواهیم کرد.

حالا که فهمیدیم تعریف  بورس چیست و سهام را شناختیم نگاهی به تاریخچه بازار بورس خواهیم داشت.

 

تاریخچه بورس در جهان و ایران

در قرن پانزده میلادی یعنی حدود ششصد سال پیش، در یکی از شهرهای نروژ، بازرگانی وجود داشت که نامش واندربورس بود.

آقای بورس تاجر موفقی بود و به همین دلیل بسیاری از مردم سرمایه های خود را به او می دادند تا با آن تجارت کند و به نسبت سرمایه ای که گذاشته اند در سود و زیان هر دوره شریک باشند.

کار آقای واندربورس آنقدر رونق گرفته بود که اغلب مواقع در خانه ایشان جمعیتی در رفت و آمد بودند،

یکی سرمایه اش را زیاد می‌کرد،

دیگری بخشی از سودش را برمی‌داشت

و خلاصه همیشه خانه بورس پر بود از کسانی که در کسب و‌ کار او سرمایه گذاری کرده بودند.

بعدها هرجایی که به خاطر این نوع سرمایه گذاری ها شلوغ می شد مردم پیش همدیگر می‌گفتند مثل خانه بورس شده است و کم کم واژه‌ بورس با این نوع بازار سرمایه گذاری عجین شده و بازار بورس بر سر زبان ها افتاد.

 

تاریخچه بورس در جهان

 

اما اینکه به صورت رسمی یک شرکتی یا بازاری به روش بورس بوجود بیاید و فعالیت کند به قرن ۱۷ میلادی مربوط می شود.

آن زمان اولین شرکت بورسی با نام کمپانی هند شرقی متعلق به کشور هلند با سازوکار بورس بوجود آمد.

این نوع شرکت ها ابتدا در اروپا و سپس در امریکا و کشورهای دیگر جهان شکل گرفتند.

امروزه بزرگترین بورس های جهان بورس نیویورک، بورس لندن و بورس توکیو هستند.

 

ادامه مطالب  چگونه خود را بیمه عمر کنیم؟

در ایران بورس چگونه شکل گرفت؟

در سال ۱۳۱۵ مطالعات اولیه ای برای احداث بازار بورس در ایران انجام شد.

اما به دلیل وقوع جنگ جهانی دوم به فراموشی سپرده شد.

تا اینکه بعدها در سال ۱۳۴۵، قانون احداث بازار بورس به تصویب رسید.

و بازار بورس تهران در ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ با حضور دو شرکت نفت‌ پارس و بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران  شروع بکار کرد.

 

تاریخچه بورس در ایران

 

 

انواع بازارهای مالی در ایران

بازار بورس و فرابورس

همان طور که در شکل می بینید چندین نوع بازار بورس وجود دارد که یکی از این بازارها، بازار بورس اوراق بهادار تهران است.

یعنی همان بازاری که شما می‌خواهید وارد آن شوید و در آن معامله گری کنید.

اما در کنار بازار بورس بازار دیگری به نام بازار فرابورس وجود دارد.

سازوکار بازار فرابورس هم مثل بازار بورس است و به لحاظ نوع وارد شدن و معامله کردن هیچ تفاوتی با همدیگر ندارند و شما می توانید همزمان در هر دو بازار به خرید و فروش مشغول شوید.

 

 

انواع بازارهای بورس

 

اما تفاوت بازار بورس و فرابورس در چیست؟

تفاوت در اینجاست که آن سخت گیری و رسمیتی که در بازار بورس وجود دارد در بازار فرابورس لحاظ نمی شود.

مثلا می توان گفت که شرکت های موجود در بازار بورس، به لحاظ مالی شفاف تر، سودآورتر و دارای سرمایه بیشتری هستند در حالیکه در بازار فرابورس شرایط سهل تری برای پذیرش شرکت ها وجود دارد.

البته خود بازار بورس به دو بازار اول و دوم تقسیم بندی می‌شود و بازار فرابورس هم شامل بازارهای اول و دوم و بازار پایه است.

شرکت های موجود در بازار پایه دارای ریسک بسیار زیادی هستند و توصیه می شود هنگام خرید سهام این شرکت ها به اندازه کافی در مورد شرکت و شرایط بنیادی آن تحقیق کنید.

نکته: لازم نیست سر خودتان را با انواع بازارهای موجود در بورس و فرابورس و تابلوی اصلی و فرعی، اول و دوم و زرد و نارنجی و قرمز شلوغ کنید.

از میان همه این بازارها، تنها بازار پایه را با وسواس و دقت بیشتری انتخاب کنید چون سهام این نوع بازار ریسک بالاتری دارند.

 

بازار بورس کالا

بورس کالا همان طور که از نامش پیداست محل خرید و فروش کالاست کالاهایی نظیر فولاد، مس، سنگ آهن، قیر و … که خروجی کارخانجات کشور است.

این محصولات جهت فروش در بورس کالا عرضه می شود و مشتریان این کالاها که باید حقوقی باشند در نقش خریدار و به صورت عمده خرید خود را انجام می‌دهند.

این نوع بورس ربطی به کار ما ندارد و موضوع کتاب نیست و از  طرف دیگر شما هم بعنوان یک شخص حقیقی نمی توانید در این بورس داد و ستد کنید مگر اینکه بعنوان یک شخصیت حقوقی در آن وارد شوید.

اما در همین بورس کالا محصولاتی وجود دارد که شما هم، بعنوان یک شخصیت حقیقی می توانید آنها را معامله کنید این محصولات شامل سکه، زعفران، پسته و … هستند.

 معامله گری در این بازارها هم فعلا موضوع کار ما نیست.

 

بورس انرژی

بورس انرژی یک بورس تازه کار است که از سال ۱۳۹۱ فعالیت خود را شروع کرده است و به عرضه محصولاتی مانند برق و نفت می پردازد.

این نوع بورس هم موضوع کار ما نیست.

 

بورس ارز

اگر یادتان باشد در بخش معرفی بازارهای سرمایه گذاری توضیح دادیم که بازار ارز هم بعنوان یک بازار سرمایه گذاری مورد توجه سرمایه گذاران قرار گرفته است ولی معاملات آن در ایران غیرقانونی است.

با توجه به همین نکته می‌توان حدس زد که در ایران جایی به نام بورس ارز وجود ندارد و خرید و فروش و معامله آن برای انجام کارهای روزمره از طریق صرافی ها انجام می گیرد.

اما در جهان یک بازار جهانی وجود دارد که سهام شرکت های بزرگ دنیا، انواع کالاها و ارزهای مختلف داد و ستد می شود.

بخشی از بازار جهانی به نام بازار فارکس معروف است کلمه فارکس از ترکیب دو واژه Foreign Exchange بدست می‌آید که معنی آن تبادلات خارجی است که عموما به معنای مبادلات ارزهای  خارجی معنی می شود.

فعالیت این بازار هم در ایران ممنوع است و بنابراین توضیحی در مورد این بازار نمی دهیم فقط این نکته را بدانید که تا در بازار بورس و فرابورس ایران تجربیات لازم را کسب نکرده اید و حرفه ای نشده اید ورود به هیچ کدام از بازارهای دیگر نظیر آتی سکه، زعفران، پسته، فارکس به هیچ عنوان پیشنهاد نمی شود.

 

آشنایی با برخی اصطلاحات بورسی

در این بخش می خواهم شما را با برخی اصطلاحات بورسی که معمولا زیاد به گوشتان می خورد آشنا کنم.

البته اصطلاحات بورسی و در کل اصطلاحات مربوط به بازارهای مالی بسیار زیاد هستند ولی در مرحله شروع لازم نیست با همه آنها آشنا شوید.

اینجا می خواهیم چیزی را به شما آموزش دهیم که برای شروع نیاز دارید.

حتما یک نکته دیگر را در ذهن داشته باشید،

نکته این است با خیال راحت مطالعه این دوره را انجام دهید هر جا نیاز به تمرین بود حتما انجام دهید و اگر در جریان مطالعه برخی مطالب برایتان مبهم بود و اگر آن طور که لازم است نتوانستید آن را درک کنید اصلا نگران نباشید چرا که به مرور در جریان معاملات همه این مطالب بارها و بارها مرور خواهند شد.

پس با آرامش کار را جلو ببرید.

 

کد بورسی

اولین اصطلاحی که در بدو ورود به بازار به گوشتان می خورد کد بورسی است.

تعریف کد بورسی: عبارتی است که از ترکیب ۳ حرف الفبای فارسی (معمولا سه حرف اول نام خانوادگی تان) و یک کد ۶ تا ۸ رقمی تشکیل شده است.

مثلا کد بورسی کسی که فامیلی اش ابراهیمی است می تواند ابر۰۱۸۷۷ باشد.

کد بورسی معرف هویت شما در بازارهای مالی است.

 

کد بورسی

 

کارگزاری ها از این کد برای رد و بدل کردن سهام خریداری شده یا فروخته شده توسط شما استفاده می کنند.

 

چگونه کد بورسی دریافت کنیم؟

برای دریافت کد بورسی باید به سامانه سجام ( سامانه جامع اطلاعات مالی مشتریان) مراجعه کنید و با ثبت نام در سجام و پرکردن فرم های مربوط به اطلاعات شناسنامه ای، اطلاعات مالی و … یک کد رهگیری دریافت کنید.

پایان مرحله ثبت نام در سامانه سجام احراز هویت است که هم به صورت مراجعه حضوری به مراکز تعیین شده در هر شهری که عمدتا دفاتر پیشخوان دولت هستند صورت می‌گیرد و هم اینکه می‌توانید با استفاده از نرم‌افزارهایی که برای این کار طراحی شده‌اند به صورت الکترونیکی مراحل احراز هویت  را به انجام برسانید.

امروزه اغلب دفاتر پیشخوان دولتی و کافی نت‌ها کار ثبت نام سامانه سجام را انجام می‌دهند.

بعد از اینکه احراز هویت سجام را انجام دادید کد بورسی برای شما صادر می شود.

کد بورسی با نام های کد معاملاتی یا کد معامله گری هم شناخته می شود.

 

ادامه مطالب  افزایش سرمایه چیست؟ (انواع روش های افزایش سرمایه در بورس)

کارگزاری

کارگزاری یک نهاد مالی است که کار خرید و فروش سهام از طریق آنها انجام می گیرد.

کارگزاری یک سامانه معاملاتی جهت خرید و فروش و کارهای مربوط به معامله گری سهام در اختیار شما قرار می دهند.

پس برای اینکه شما بتوانید معامله گری در بورس را شروع کنید علاوه بر ثبت نام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی، لازم است که حتما در یک کارگزاری هم ثبت نام کنید.

در ایران بیشتر از ۱۰۰ کارگزاری وجود دارد و شما با مراجعه به یکی از آنها چه به صورت حضوری و چه با استفاده از وب سایت کارگزاری ها، می‌توانید ثبت نام خودتان را تکمیل کنید.

بعد از تکمیل شدن کارهای ثبت نام و گذشت چند روز کاری یک نام کاربری و یک گذرواژه برای شما ارسال می شود.

از این به بعد می‌توانید از طریق سامانه معاملاتی مربوط به آن کارگزاری که آدرس الکترونیکی آن را در اختیارتان قرار می دهد وارد سامانه معاملاتی خود شوید و کار خرید و فروش سهام را انجام دهید.

در ادامه در مورد این سامانه های معاملاتی بیشتر توضیح خواهیم داد.

لازم به ذکر است که شما در صورتی که از کارکردن با یک کارگزاری رضایت نداشته باشید خیلی راحت می توانید در یک کارگزاری دیگر هم ثبت نام کنید.

در این حالت ثبت نام شما در کارگزاری قبلی از بین نخواهد رفت و با هردوی این کارگزاری ها می توانید کار کنید.

سعی کنید از همان ابتدا با کمی تحقیق در مورد ویژگی های بهترین کارگزاری بورس مجبور به دوباره کاری و انتخاب مجدد کارگزار نشوید.

 

کارگزار ناظر

حالا که بحث کارگزاری ها پیش آمد اجازه دهید کارگزار ناظر را هم تعریف کنیم.

فرض کنید شما هم زمان در دو کارگزاری «الف» و «ب» ثبت نام کرده اید.

اگر برای اولین بار با هرکدام از این کارگزاری ها سهمی را خرید کنید آن کارگزاری در فلان سهم خریداری شده به عنوان کارگزار ناظر شما شناخته می شود و از این به بعد شما فقط از این کارگزار ناظر می توانید آن سهم خاص را بفروشید.

البته با کارگزاری های دیگر هم می توانید آن سهم را بخرید اما فروش فقط از طریق همان کارگزار ناظر خواهد بود.

معمولا در سامانه ها ی معاملاتی هر کارگزاری بخشی به نام «تغییر کارگزار ناظر» وجود دارد که شما می توانید با مراجعه به آن قسمت کارگزار ناظر خود را در یک سهم تغییر دهید.

 

نماد بورسی

در بازار بورس به جای استفاده مداوم از نام شرکت ها که معمولا طولانی است از یک کد یا نام اختصاری به منظور سهولت در بیان و نیز دسته بندی شرکت های بورسی استفادی می شود.

مثلا شما به جای اینکه هر بار اسم شرکت ایران خودرو دیزل را بیارید می گویید خدیزل،

یا به جای اینکه می گویید شرکت نفت پارس می گویید شنفت.

اما همان طور که گفتیم علاوه بر سهولت در بیان استفاده از نماد یک مزیت دیگر هم دارد و آن دسته  بندی شرکت های بورسی است.

به عنوان مثال اغلب قریب به اتفاق شرکت های بورسی در حوزه خودروسازی یا ساخت قطعات با حرف «خ» شروع می شوند خپارس، خساپا، …

یا اغلب شرکت های حوزه داروسازی با حرف «د» شروع می شوند مثل دسینا، دارو، دکیمی.

ملاحظه می کنید که اولین حرف هر صنعت در ابتدای نام  نماد قرار می گیرد.

ش برای شیمیایی ها 

ف برای فلزاتی ها،

ک برای معدنی ها،

ز برای زراعتی ها،

و برای موسسات

البته همیشه هم این جوری نیست که حرف اول صنعت در ابتدای نماد آورده شود.

مثلا در تشتاد با وجود اینکه جزو ساخت قطعات خودرو است اما با حرف خ شروع نشده است

یا ذوب با وجود این که جزو گروه فلزاتی هاست اما با حرف ف شروع نشده است.

 

EPS چیست؟

  EPS   یعنی سود ناشی از سهم.

به عبارت دقیق تر یعنی یک سهم در طول یک سال چقدر سود بدست آورده است.

این عدد با نام EPS  سهم در بازار شناخته می شود.

برای اینکه مفهوم EPS  را بهتر درک کنید ادامه مطلب را بخوانید.

شما به عنوان یک فعال در بازار بورس از دو طریق می توانید کسب درآمد کنید:

 

روش اول: سود حاصل از افزایش قیمت سهم در یک دوره زمانی است.

مثلا امروز سهمی را با قیمت ۱۰۰۰ تومان خریده اید.

بعد از یک ماه قیمت همان سهم به ۱۵۰۰ تومان می رسد.

در این حالت درآمد شما از این معامله به ازای هر سهم ۵۰۰ تومان است.

 

روش دوم: دریافت سود سالیانه سهم است.

یک سهم متعلق به یک شرکت است و با توجه به اینکه یک شرکت در طول سال مالی خود فعالیت هایی انجام می دهد.

 پس در پایان سال مالی که  حساب سود و زیان شرکت را محاسبه می کنند دو حالت پیش می آید یا شرکت زیان کرده است یا سود کرده است.

در این حالت کل سود یا ضرر شرکت را بر تعداد سهام آن تقسیم می ‌کنند تا سود و زیان هر سهم بدست آید. به این عدد EPS سهم یا سود سالیانه سهم می گویند.

مثلا می گویند EPS  فلان سهم ۲۰۰ تومان است یعنی در طول یک سال  مالی این سهم توانسته است ۲۰۰ تومان برای صاحبش سود بدست آورد.

 

سود سهم

 

در عمل تعداد کمی از سهامداران در بازار بورس ایران به هدف دریافت EPS   سهم می خرند.

در ایران بیشتر روش اول درآمدی یعنی سود ناشی از افزایش قیمت سهم مدنظر است.

الان شاید یک سوال ذهن شما را به خودش مشغول کرده باشد.

سوال این است…

یک سهامدار چه زمانی می‌تواند EPS   یک سهم را دریافت کند؟

 

زمان دریافت سود یک سهم

برای جواب این سوال به ادامه بحث دقت کنید.

هر شرکتی یک سال مالی دارد.

سال مالی اغلب شرکت های بورسی در ایران، بیست و نهم اسفند می باشد.

یعنی در پایان یک سال مالی حسابداران، حساب سود و زیان یک ساله شرکت را محاسبه  می کنند.

طبق قانون و مقررات بازار بورس هر شرکتی از تاریخ سال مالی اش تا ۴ ماه فرصت دارد که جلسه مجمع عمومی شرکت را برگزار کند و در مورد تقسیم سود و مسائل آتی شرکت تصمیم گیری کند.

فرض کنیم پایان سال مالی یک شرکت ۲۹/۱۲/۹۸ است پس این شرکت تا پایان مرداد می تواند مجمع عمومی سالیانه خود را برگزار کند.

اگر تاریخ برگزاری مجمع ۲۸/۳/۹۹ باشد در این صورت روز ۲۷/۳/۹۹ نماد سهم در بازار بسته می شود و دیگر کسی حق معامله روی سهم را   نخواهد داشت.

در این حالت هر کسی که در روز بسته شدن سهم، دارنده سهام شرکت مذکور باشد سود سالیانه به او تعلق خواهد گرفت.

پس بعضی افراد با یک سال سهامداری شامل سود می شوند و بعضی از افراد ممکن است تنها یک روز سهامدار سهم باشند.

هیچ فرقی بین این افراد نیست و به همه سود تعلق می گیرد.

 

ادامه مطالب  با تکنولوژی های جدید سرمایه گذاری شما هم می ‌توانید یک سرمایه ‌گذار باشید - قسمت پنجم

DPS چیست؟

اگر EPS، سود ناشی از سهم در طول یک سال بود حالا  DPS  سود تقسیم شده سهم بین سهامداران است.

فرض کنید در پایان سال مالی EPS   یک سهم عدد ۲۰۰ تومان بدست آمده است.

اما این به این معنی نیست که سهامدارانی که در روز برگزاری مجمع با سهم بوده‌اند کل این سود را دریافت کنند.

یکی از تصمیماتی که در مجمع سالیانه گرفته می ‌شود همین تقسیم سود است.

به این صورت که  که از این میزان سود بدست آمده به ازای هر سهم (EPS) چه مقدار آن بین سهامداران تقسیم شود و چه مقدار در شرکت به عنوان سود انباشته ذخیره شود.

به میزان پولی که به ازای هر سهم به سهامدار پرداخت می شود DPS یا سود تقسیمی می گویند که در جلسه مجمع عادی سالیانه تعیین می شود.

 

سود تقسیمی سهم

 

شرکت های سهامی هم از تاریخ برگزاری مجمع به مدت ۸ ماه فرصت دارد تا این سود را بین سهامداران تقسیم کند.

اینکه کجا EPS   یا DPS  یک سهم را ببینید و چگونه آنها را تحلیل کنید موضوع درس های بعدی است.

 

P/E  (پی به ای)

پی به ای جزو آن اصطلاحاتی است که به محض وار شدن به بازار در مورد آن چیزهایی خواهید شنید. راستش من قصد نداشتم این اصطلاح را به این زودی و در دوره مقدماتی مطرح کنم اما چون جزو کلماتی است که زیاد شنیده می شود ممکن است در ابتدای کار برای سهامدار سوال ایجاد کند.

پس در ادامه کمی به صورت مقدماتی در مورد پی به ای صحبت می کنیم.

به یک زبان بسیار ساده، پی به ای یعنی زمان بازگشت سرمایه.

فرض کنید شما می خواهید کارگاهی راه اندازی کنید.

میزان سرمایه لازم برای راه اندازی کارگاه، ۷۰۰ میلیون تومان است.

شما می‌خواهید یک وام برای تامین مالی طرح تان  بگیرید.

وقتی به بانک می روید و از شما در مورد طرحی که دارید سوال می پرسند معمولا یکی از نکاتی که بسیار مورد توجه تسهیلات دهنده است زمان بازگشت سرمایه است.

حالا یک سوال: میزان بازگشت سرمایه کم باشد خوب است یا زیاد؟

بله درست گفتید کاملا مشخص است، هرچه میزان بازگشت سرمایه کمتر باشد یعنی طرحی که در ذهن دارید بهتر است و زود بازده تر خواهد بود.

در بازار بورس هم چیزی به نام پی به ای تعریف می شود که به معنای قیمت سهم (price) تقسیم بر سود سهم (EPS) است.

ارزندگی سهم با محاسبه پی به ای

اگر عدد کوچکی برای P/E بدست بیاید به این معنی است که قیمت این سهم در مقایسه با سود سالانه ای که پرداخت می کند کم است و این یعنی اینکه این سهم ارزنده است و ارزش خرید کردن دارد.

در بازار بورس پی به ای هایی نظیر ۵، ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۴۰ و اعداد خیلی خیلی بالاتر هم دیده می شود.

 

ارزش دهی به سهام

پی بر ای بالا نشانه چیست؟

اما به این نکته خوب توجه کنید…

درست است که هر چه پی به ای کمتر باشد به این معنی است که سهام ارزنده تر است و برای خرید مناسب است اما دقت کنید سهمی که ارزنده باشد معمولا تقاضا برای آن خیلی زیاد می شود و تقاضای زیاد برای خرید سهم یعنی افزایش قیمت سهم.

و چون eps سهم ثابت است پس پی به ای آن سهم هم افزایش پیدا می کند.

سهمی که قبلا پی به ای آن ۵ بود و ارزنده بود الان به عدد ۴۰ رسیده است.

عدد ۴۰ برای این سهم به این معنی است  که بازگشت سرمایه ۴۰ ساله است اما یک معنی دیگر هم دارد و آن این است که این سهم مورد اقبال و توجه بازار قرار گرفته است و همه از آن خرید می کنند و این خبر خوبی برای سهم است.

حالا شما از یک طرف پی به ای بالا دارید که بازگشت سرمایه را طولانی می کند و خبر بدی است و از طرف دیگر همین پی به ای بالا یعنی اقبال بازار به این سهم زیاد است که خبر خوبی است.

چگونه بین این دو وضعیت متناقض ارتباط ایجاد کنیم؟

یک نکته بسیار مهم: در ابتدای کار و تا زمانی که پی به ای را خوب نشناخته اید و از گذشته سود دهی سهم، میزان سود عملیاتی و غیر عملیاتی و وضعیت کلی بازار، اطلاعات کامل پیدا نکرده اید خیلی به پی به ای حساس نباشید و اطلاعات حاصل از آن را خیلی جدی نگیرید چون مثل یک چاقوی دو لبه عمل می کند و ممکن است سهامدار را به سردرگمی بکشاند.

پس فعلا اطلاعات پی به ای را از یک گوش بگیرید و از گوش دیگر خارج کنید بعدا که بازار را درک کردید می‌توانید از آن هم استفاده کنید.

 

دامنه نوسان سهام در بورس

فرض کنید قیمت سهمی دیروز ۱۰۰ تومان بوده ‌است.

امروز که بازار باز می شود و معامله روی این سهم انجام می شود، حداکثر میزان صعود یا نزول این سهم چقدر می تواند باشد؟

در بورس ایران برای افزایش یا کاهش  قیمت یک سهم در طول یک روز محدودیت دامنه نوسان وجود دارد.

این محدودیت در حال حاضر برای سهام عادی مثبت و منفی پنج درصد است.

به این معنی که یک سهم صد تومانی می‌تواند بین بازه ۹۵ تومان تا ۱۰۵ تومان نوسان کند و کمتر یا بیشتر از این مقدار امکان پذیر نیست.

البته دامنه نوسان برای سهام حق تقدم مثبت و منفی ده درصد است یعنی در بازه بیشتر می توانند نوسان کنند.

 

دامنه نوسان

 

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که سهام حق تقدم چه سهامی هستند؟

فعلا ذهن‌تان را با این مسایل درگیر نکنید، اول چهار چوب بازار بورس را بشناسید چند معامله انجام دهید و بعد اگر خواستید مطلب جدیدی یاد بگیرید خیلی راحت می توانید آن را درک کنید.

پس اجازه دهید که من ذهن شما را با هر اصطلاحی درگیر نکنم.

 

ادامه مطالب  راه های موثر برای تقویت عادت پس انداز

قیمت پایانی چیست؟

برای درک قیمت پایانی لازم است که با چند تعریف دیگر هم آشنا شوید.

فرض کنید قیمت سهمی دیروز ۱۰۰ تومان بوده است.

امروز ساعت ۹:۰۰ صبح بازار باز می شود و معامله روی این سهم آغاز می شود.

حالا شما به من بگویید که اولین معامله ای که روی این سهم انجام می شود در چه قیمتی خواهد بود؟

فکر کنید و حتما یک پاسخ در ذهن خود آماده کنید.

حالا به جواب دقت کنید.

اولا باید بدانیم که سهمی که دیروز ۱۰۰ تومان بوده امروز در دامنه‌ نوسان مثبت منفی ۵ درصد معامله می شود یعنی دامنه مجاز خرید و فروش این سهم ۹۵ تومان تا ۱۰۵ تومان است.

سوال این بود اولین معامله ای که روی سهم انجام می شود در چه قیمتی خواهد بود؟

نمی توان یک پاسخ روشن به این سوال داد.

جواب فقط می تواند این باشد اولین معامله روی این سهم می تواند در هر قیمتی در بازه ۹۵ تا ۱۰۵ تومان باشد و این بستگی به میزان عرضه و تقاضای آن روز دارد.

اما من فرض می کنم که اولین معامله در قیمت ۱۰۲ تومان معامله شده‌ است (این فقط یک فرض است).

به قیمت ۱۰۲ تومان در آن روز  که اولین معامله روی آن سهم است قیمت اولین معامله یا قیمت بازشدن می گویند.

 به همین ترتیب آخرین معامله ای که در در دقایق پایانی معاملات روی این سهم انجام می شود برای ما مهم است و اسم آن را گذاشته اند قیمت آخرین معامله یا قیمت بسته شدن. 

 

حالا یک سوال دیگر:                                                                       

قیمت این سهم در پایان معاملات امروز چند است؟

ممکن است عده زیادی از شما پاسختان ۱۰۴ تومان یعنی قیمت آخرین معامله باشد در حالی‌که این‌طور نیست.

قیمت سهم در پایان معاملات امروز قیمت پایانی نامیده می شود و حاصل میانگین تمام قیمت هایی است که امروز در آن سهم معامله شده است.

یعنی اگر در قیمت ۱۰۲ تومان ۱۰۰ هزار سهم، در قیمت ۱۰۳ تومان ۲۰۰ هزار سهم و در قیمت ۱۰۴ تومان ۵۰۰۰۰ سهم معامله شده ‌باشد قیمت پایانی از میانگین وزنی این اعداد بدست خواهد آمد. 

البته لازم نیست شما قیمت پایانی را محاسبه کنید سیستم معاملاتی بورس خودش این کار ار انجام خواهد داد.

و هرلحظه قیمت پایانی را روی سیستم به شما نشان می دهد.

در آینده روی وب سایت‌های سازمان بورس و  سامانه های معاملاتی تمامی این اعداد را خواهیم دید.

 

حجم مبنا چیست؟

حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که در طول یک روز بازار باید معامله شود تا قیمت پایانی لحاظ شود.

مثلا اگر شرکتی به تعداد یک میلیارد سهم در بازار داشته باشد حجم مبنای آن چیزی حدود چهار میلیون خواهد شد و این تعداد سهم در طول یک روز باید معامله شود تا قیمت پایانی به صورت کامل لحاظ شود.

حجم مبنا را به این خاطر گذاشته اند که عده ای نتوانند تنها با انجام یک سری معاملات محدود و هدفدار، قیمت سهام را بالا یا پایین بیاورند.

 

حجم مبنا

 

البته این قضیه  در بازار خرید و فروش کالای فیزیکی هم صادق است یعنی برا ی اینکه قیمت یک کالایی مشخص شود صرفا یک معامله روی آن بیانگر قیمت جدید نخواهد بود چرا که این معامله ممکن است  کاملا ساختگی باشد اما اگر تعداد معاملات زیاد باشد خودبخود قیمت آن کالا تثبیت خواهد شد.

 

توقف نماد معاملاتی

گاهی پیش می‌ آید که وقتی به سامانه معاملاتی خود مراجعه می کنید می  بینید که سهمی که چند وقت پیش خریده ‌بودید در بازار معامله نمی شود و جلوی آن عباراتی نظیر ممنوع – متوقف زده شده است.

دلیل این کار این است که در بازار بورس گاهی به دلایلی سهام ممنوع المعامله می شوند و سیستم اجازه انجام معامله روی این سهام را نمی دهد که البته این زمان موقتی است و گاهی بعد از یک ساعت و گاهی بعد از یکی دو روز و گاهی چند ماه زمان خواهد برد.

 

توقف نماد معاملاتی

 

بنابه دلایلی ممکن است معاملات یک سهم  در بازار متوقف شود برخی از این دلایل می‌توانند به این شکل باشند:

دلایل توقف نماد سهم در بازار بورس

  • برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه
  • مجمع عمومی فوق العاده
  • نوسانات بیش از ۲۰ درصد و ۵۰ درصد
  • افشای اطلاعات با اهمیت 

 

کارمزد معاملات در بازار بورس ایران

قبلا کارگزاری را معرفی کردیم و گفتیم که واسطه انجام معاملات بین شما و دیگر سرمایه گذاران، کارگزاران هستند و شما از طریق رابطی به نام کارگزار، معاملات خود را انجام می دهید.

کارگزار به ازای هر معامله ای که انجام می دهید (هم خرید، هم فروش) کارمزدی از شما دریافت می کند.

میزان این کارمزد ثابت است و توسط  سازمان بورس تعیین می شود.

 

میزان کارمزد معاملات کارگزاری ها

در حال حاضر کارمزد معاملات چه برای خرید و چه برای فروش تقریبا نیم درصد است.

 

کارمزد معاملات

 

یعنی اگر در یک معامله به اندازه ۱۰۰ میلیون تومان خرید کنید میزان ۵۰۰ هزار تومان بعنوان کارمزد باید بپردازید.

پس در هر فروش ۱۰۰ میلیونی هم ۵۰۰ هزار تومان بعنوان کارمزد به کارگزاری پرداخته می‌ شود.

در این میان دولت هم به هنگام فروش نیم درصد مبلغ خودش را بعنوان مالیات کسر می کند.

پس اگر بخواهیم یک جمع بندی کلی روی این کارمزدها و مالیات ها داشته‌ باشیم

به این شکل خواهد بود که به ازای یک خرید و فروش کامل در بورس، به اندازه یک و نیم درصد کارمزد باید پرداخت کنید.

میزان دقیق کارمزد به ازای خرید و فروش کمی کمتر از این مقدار خواهد شد.

 

در این قسمت معرفی اصطلاحات بورسی به پایان رسید.

همان طور که گفتیم اصطلاحات بورسی تعدادشان بسیار زیاد است ولی شما برای شروع کار همین چند تا نیاز خواهید داشت.

به مرور و هنگام معامله‌گری، با اصطلاحات دیگر آشنا می شوید.

 

ادامه دارد… 

Print Friendly, PDF & Email
ارز دیجیتال مشاوره سرمایه گذاری اینستاگرام

به این مطلب امتیاز بدید

امتیاز 5.00 ( 1 رای )

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی