آشنایی با بورس ایران | چگونه در بورس معامله گری کنیم

آشنایی با بازار بورس ایران

آشنایی با بورس ایران | چگونه در بورس معامله گری کنیم

زمان مطالعه: ۳۰ دقیقه

stars

هرگز در مسیر رسیدن به رویاهایت تسلیم نشو،

در اوج ناامیدی اقیانوسی از نور امید در دل خود زنده کن.

بازار بورس

خیلی‌ها بازار بورس را یک بازار سرمایه‌گذاری می‌نامند اما من فراتر از یک بازار سرمایه‌گذاری، آن را یک فرصت شغلی می‌بینیم.

بورس یک بازار رسمی و سازمان یافته است.

برای اینکه این جمله را بهتر متوجه بشوید بازار طلا و مسکن که قبلا در موردش توضیحاتی دادیم را به یاد بیاورید آنجا ‌گفتیم این بازارها سازوکار رسمی و مشخصی ندارند پس باید بسیار مراقب باشید که گیر افراد متقلب و کلاهبردار نیافتید.

جنس تقلبی، پول تقلبی، سند تقلبی و خیلی چیزهای دیگر در بازارهای غیر رسمی وجود دارد اما بازار بورس رسمی است به این معنی که قانون بر آن حاکم است و ناظرانی از بیرون دارد که روند معاملات روزانه را رصد می‌کنند.

یک تعریف دیگر از بازار بورس

بازار بورس بازاری است که در آن سهام شرکت‌های مختلف خرید و فروش می‌شود.

 همانطور که در بازار مستغلات و املاک، مسکن و ملک خرید و فروش می‌شود و در بازار خودرو انواع مختلف خودرو خرید و فروش می‌شود  به همین سادگی در بازار بورس هم سهام شرکت‌های مختلف خرید و فروش می‌شود.

ممکن است از خود بپرسید سهم چیست این مطلب را در ادامه جداگانه تشریح می‌کنیم.

یک بار سر کلاس آموزش بورس، وقتی این بحث را توضیح می‌دادم یکی از شرکت‌کنندگان دستش را بلند کرد و گفت معمولا شرکت‌هایی که ورشکسته می‌شوند و نمی‌توانند هزینه‌های مالی خود را پرداخت کنند وارد بازار بورس می‌شوند.

این نوع ذهنیت در مورد شرکت‌های بورسی، در بسیاری جاها رواج پیدا کرده‌است و در کل مردم احساس خوبی نسبت به شرکت‌های بورسی ندارند.

 شرکت‌هایی که وارد بورس می‌شوند در گذشته پیشینه‌ی مالی موفقی داشته‌اند از شفافیت مالی بالایی برخوردار بوده‌اند و نیز امید به آینده و طرح‌های آتی شرکت برای توسعه هم مورد توجه قرار گرفته است پس شرکتی اجازه ورود به این بازار را ندارد.

 

بازار بورس

 

 چند شرکت در بازار بورس وجود دارد؟

مجموعه‌ی شرکت‌هایی که شما می‌توانید در بازار بورس روی آنها معامله انجام دهید که البته هر سال رو به افزایش هستند الان که در سال ۹۹ هستیم  تقریبا به ۷۰۰ عدد می‌رسد. اما این همه شرکت را چگونه باید از هم تشخیص دهید؟

یعنی بین این همه شرکت چگونه می‌توان یک شرکت ارزنده و خوب  را پیدا کرد؟

در جواب این سوال باید بگویم که این شرکت‌ها هرکدام در یک سری صنایع دسته‌بندی می‌شوند و هر صنعت می‌تواند شامل تعدادی از این شرکت‌ها باشد.

مثلا صنعت خودرو و ساخت قطعات شامل تمام شرکت‌هایی است که در زمینه تولید خودرو و قطعات مربوط به آن فعالیت می‌کنند، صنعت سیمان مربوط به شرکت‌هایی است که در کار تولید سیمان هستند.

 به همین ترتیب حدود ۵۳ صنعت در بورس داریم و لازم است که شما از همان ابتدا تا حدی با این صنایع آشنایی داشته باشید و تاثیر فاکتورهای اقتصادی را بر این صنایع بتوانید به تدریج درک کنید.

مثلا بالا رفتن نرخ ارز(قیمت دلار) چه تاثیری بر سودآوری شرکت‌های صنعت سیمان می‌گذارد؟ به همین ترتیب چه تاثیری بر سودآوری شرکتهای صنعت داروسازی دارد؟

وقوع زلزله در کشور سودآوری کدام صنایع را بالا می‌برد و به ضرر کدام صنایع است؟

می‌بینید که می‌توان با شناخت صنایع بورسی تحلیل‌هایی از وضعیت شرکت‌های زیرمجموعه آنها  بدست آورد.

 

تعریف سهام

اگر سرمایه یک شرکت را به قست‌های مساوی تقسیم کنیم، به هر قسمت  یک سهم می‌گویند.

اما این تقسیم‌بندی باید چگونه باشد مثلا شرکتی مثل ایران خودرو به چند قسمت تقسیم می‌شود؟ یا شرکتی مثل سیمان تهران چند برگه سهم خواهد داشت؟ بدیهی است که این دو شرکت به لحاظ سرمایه با هم برابر نیستند.

قانون تقسیم‌بندی شرکت‌های بورسی به این صورت است که سرمایه ثبت شده شرکت که  در اساسنامه آمده‌ است را بر قیمت اسمی سهم تقسیم می‌کنند.

هرعددی که بدست بیاید تعداد سهام شرکت در بورس خواهدبود.

 

اما قیمت اسمی سهم چیست؟

در ایران قیمت اسمی سهم هر سهم  ۱۰۰ تومان تعیین شده است و برای همه شرکت‌های بورسی یکسان است.

پس فرضا اگر سرمایه‌ی شرکتی ۱۰۰ میلیارد تومان باشد با تقسیم این ۱۰۰ میلیارد بر عدد ۱۰۰ (قیمت اسمی سهم )، تعداد سهام آن ۱ میلیارد بدست می‌آید و هر سهامداری به هر تعدادی که  برگه‌ سهم این شرکت را بخرد به همان نسبت مالکیت شرکت را داراست و به همان نسبت در سود و منافع و برخی ضررهای شرکت سهیم است.

 

سهام

 

به این نکته توجه داشته‌باشید که قیمت اسمی سهم با قیمت بازاری آن تفاوت دارد این نکته را در موضوعات بعدی بحث خواهیم کرد.

حالا که فهمیدیم تعریف  بورس چیست و سهام را شناختیم نگاهی به تاریخچه‌ی بازار بورس خواهیم داشت.

 

تاریخچه بورس در جهان و ایران

در قرن پانزده میلادی یعنی حدود ششصد سال پیش، در یکی از شهرهای نروژ، بازرگانی وجود داشت که نامش واندربورس بود.

آقای بورس تاجر موفقی بود و به همین دلیل بسیاری از مردم سرمایه‌های خود را به او می‌دادند تا با آن تجارت کند و به نسبت سرمایه‌ای که گذاشته‌اند در سود و زیان هر دوره شریک باشند.

کار آقای واندربورس آنقدر رونق گرفته‌بود که اغلب مواقع در خانه ایشان جمعیتی در رفت و آمد بودند، یکی سرمایه‌اش را زیاد می‌کرد، دیگری بخشی از سودش را برمی‌داشت و خلاصه همیشه خانه‌ی بورس پر بود از کسانی که در کسب‌وکار او سرمایه‌گذاری کرده بودند.

بعدها هرجایی که به خاطر این نوع سرمایه‌گذاری‌ها شلوغ می‌شد مردم پیش همدیگر می‌گفتند مثل خانه‌ی بورس شده‌است وکم‌کم واژه‌ی بورس با این نوع بازار سرمایه‌گذاری عجین شده و بازار بورس بر سر زبان‌ها افتاد.

 

تاریخچه بورس در جهان

 

اما اینکه به صورت رسمی یک شرکتی یا بازاری به روش بورس بوجود بیاید و فعالیت کند به قرن ۱۷ میلادی مربوط می‌شود آن زمان اولین شرکت بورسی با نام کمپانی هندشرقی متعلق به کشور هلند با سازوکار بورس بوجود آمد.

این نوع شرکت‌ها ابتدا در اروپا و سپس در امریکا و کشورهای دیگر جهان شکل گرفتند.

امروزه بزرگترین بورس‌های جهان بورس نیویورک، بورس لندن و بورس توکیو هستند.

 

در ایران بورس چگونه شکل گرفت؟

در سال ۱۳۱۵ مطالعات اولیه‌ای برای احداث بازار بورس در ایران انجام شد اما به دلیل وقوع جنگ جهانی دوم به فراموشی سپرده شد تا اینکه بعدها در سال ۱۳۴۵، قانون احداث بازار بورس به تصویب رسید و بازار بورس تهران در ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ با حضور دو شرکت نفت‌ پارس و بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران  شروع بکار کرد.

 

تاریخچه بورس در ایران

 

 

انواع بازارهای مالی در ایران

بازار بورس و فرابورس

همان‌طور که در شکل می‌بینید چندین نوع بازار بورس وجود دارد که یکی از این بازارها، بازار بورس اوراق بهادار تهران است یعنی همان بازاری که شما می‌خواهید وارد آن شوید و در آن معامله‌گری کنید.

اما در کنار بازار بورس بازار دیگری به نام بازار فرابورس وجوددارد.

سازوکار بازار فرابورس هم مثل بازار بورس است و به لحاظ نوع واردشدن و معامله‌کردن هیچ تفاوتی با همدیگر ندارند و شما می‌توانید همزمان در هر دو بازار به خرید و فروش مشغول شوید.

اما تفاوت بازار بورس و فرابورس در چیست؟

تفاوت در اینجاست که آن سخت‌گیری و رسمیتی که در بازار بورس وجود دارد در بازار فرابورس لحاظ نمی‌شود.

 

انواع بازارهای بورس

 

مثلا می‌توان گفت که شرکت‌های موجود در بازار بورس، به لحاظ مالی شفاف‌تر، سودآورتر و دارای سرمایه بیشتری هستند در حالیکه در بازار فرابورس شرایط سهل‌تری برای پذیرش شرکت‌ها وجود دارد.

البته خود بازار بورس به دو بازار اول و دوم تقسیم‌بندی می‌شود و بازار فرابورس هم شامل بازارهای اول و دوم و بازار پایه است.

شرکت‌های موجود در بازار پایه دارای ریسک بسیار زیادی هستند و توصیه می‌شود هنگام خرید سهام این شرکت‌ها به اندازه کافی در مورد شرکت و شرایط بنیادی آن تحقیق کنید.

نکته: لازم نیست سر خودتان را با انواع بازارهای موجود در بورس و فرابورس و تابلوی اصلی و فرعی، اول و دوم و زرد و نارنجی و قرمز شلوغ کنید.

از این همه‌ی اینها تنها بازار پایه را با وسواس و دقت بیشتری انتخاب کنید چون سهام این نوع بازار ریسک بالاتری دارند.

بازار بورس کالا

بورس کالا همان طور که از نامش پیداست محل خرید و فروش کالاست کالاهایی نظیر فولاد، مس،سنگ آهن، قیر و … که خروجی کارخانجات کشور است.

این محصولات جهت فروش در بورس کالا عرضه می‌شود و مشتریان این کالاها که باید حقوقی باشند در نقش خریدار و به صورت عمده خرید خود را انجام می‌دهند.

این نوع بورس ربطی به کار ما ندارد و موضوع کتاب نیست و از  طرف دیگر شما هم بعنوان یک شخص حقیقی نمی‌توانید در این بورس دادوستد کنید مگر اینکه بعنوان یک شخصیت حقوقی در آن وارد شوید.

اما در همین بورس کالا محصولاتی وجود دارد که شما هم، بعنوان یک شخصیت حقیقی می‌توانید آنها را معامله کنید این محصولات شامل سکه، زعفران، پسته و … هستند. که البته معامله‌گری در این بازارها هم موضوع کار ما نیست.

 

بورس انرژی

یک بورس تازه‌کار است که از سال ۱۳۹۱ فعالیت خود را شروع کرده‌است و به عرضه محصولاتی مانند برق و نفت می‌پردازد. این نوع بورس هم موضوع کار ما نیست.

بورس ارز

اگر یادتان باشد در بخش معرفی بازارهای سرمایه‌گذاری توضیح دادیم که بازار ارز هم بعنوان یک بازار سرمایه‌گذاری مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌است ولی معاملات آن در ایران غیرقانونی است.

با توجه به همین نکته می‌توان حدس زد که در ایران جایی به نام بورس ارز وجود ندارد و خریدوفروش و معامله آن برای انجام کارهای روزمره از طریق صرافی‌ها انجام می‌گیرد.

اما در جهان یک بازار جهانی وجود دارد که سهام شرکت‌های بزرگ دنیا، انواع کالاها و ارزهای مختلف دادوستد می‌شود.

بخشی از بازار جهانی به نام بازار فارکس معروف است کلمه فارکس از ترکیب دو واژه Foreign Exchange بدست می‌آید که معنی آن تبادلات خارجی است که عموما به معنای مبادلات ارزهای  خارجی معنی می‌شود.

فعالیت این بازار هم در ایران ممنوع است و بنابراین توضیحی در مورد این بازار نمی‌دهیم فقط این نکته را بدانید که تا در بازار بورس و فرابورس ایران تجربیات لازم را کسب نکرده‌اید و حرفه‌ای نشده‌اید ورود به هیچ‌کدام از بازارهای دیگر نظیر آتی سکه، زعفران، پسته، فارکس به هیچ عنوان پیشنهاد نمی‌شود.

 

آشنایی با برخی اصطلاحات بورسی

در این بخش می‌خواهم شما را با برخی اصطلاحات بورسی که معمولا زیاد به گوشتان می‌خورد آشنا کنم.

البته اصطلاحات بورسی و در کل اصطلاحات مربوط به بازارهای مالی بسیار زیاد هستند ولی در مرحله شروع لازم نیست با همه‌ی آنها آشنا شوید.

اینجا می‌خواهیم چیزی را به شما آموزش دهیم که برای شروع نیاز دارید.

حتما یک نکته دیگر را در ذهن داشته‌باشید، نکته این است با خیال راحت مطالعه کتاب را انجام دهید هر جا نیاز به تمرین بود حتما انجام دهید و اگر در جریان مطالعه کتاب برخی مطالب برایتان مبهم بود و اگر آن‌طور که لازم است نتوانستید آن را درک کنید اصلا نگران نباشید چرا که به مرور در جریان معاملات همه‌ی این مطالب بارها و بارها مرور خواهند شد. پس با آرامش کار را جلو ببرید.

 

کد بورسی

اولین اصطلاحی که در بدو ورود به بازار به گوشتان می‌خورد کدبورسی است

تعریف کد بورسی: عبارتی است که از ترکیب ۳ حرف الفبای فارسی (معمولا سه حرف اول نام خانوادگی‌تان) و یک کد ۶ تا ۸ رقمی تشکیل شده‌است. مثلا کد بورسی من عشق۰۱۸۷۷ است.

کد بورسی معرف هویت شما در بازارهای مالی است.

 

کد بورسی

 

کارگزاری‌ها از این کد برای رد وبدل کردن سهام خریداری شده یا فروخته شده توسط شما استفاده می‌کنند.

 

چگونه کد بورسی دریافت کنیم؟

برای دریافت کدبورسی باید به سامانه سجام ( سامانه جامع اطلاعات مالی مشتریان) مراجعه کنید و با ثبت‌نام در این سامانه و پرکردن فرم‌های مربوط به اطلاعات شناسنامه‌ای، اطلاعات مالی و … یک کد رهگیری دریافت کنید. پایان مرحله ثبت‌نام در سامانه سجام احراز هویت است که هم به صورت مراجعه حضوری به مراکز تعیین شده در هر شهری که عمدتا دفاتر پیشخوان دولت هستند صورت می‌گیرد و هم اینکه می‌توانید با استفاده از نرم‌افزارهایی که برای این کار طراحی شده‌اند به صورت الکترونیکی مراحل احراز هویت  را به انجام برسانید.

امروزه اغلب دفاتر پیشخوان دولتی و کافی‌نت‌ها کار ثبت‌نام سامانه سجام را انجام می‌دهند.

 

کارگزاری

کارگزاری یک نهاد مالی است که کار خرید و فروش سهام از طریق آنها انجام می‌گیرد.

کارگزاری یک سامانه معاملاتی جهت خرید و فروش و کارهای مربوط به معامله‌گری سهام در اختیار شما قرار می‌دهند.

پس برای اینکه شما بتوانید معامله‌گری در بورس را شروع کنید علاوه بر ثبت‌نام در سامانه سجام و دریافت کدبورسی، لازم است که حتما در یک کارگزاری هم ثبت‌نام کنید.

در ایران بیشتر از ۱۰۰ کارگزاری وجود دارد و شما با مراجعه به یکی از آنها چه به صورت حضوری و چه با استفاده از وب‌سایت کارگزاری‌ها، می‌توانید ثبت‌نام خودتان را تکمیل کنید.

بعد از تکمیل شدن کارهای ثبت‌نام و گذشت چند روز کاری یک نام کاربری و یک گذرواژه برای شما ارسال می‌شود.

از این به بعد می‌توانید از طریق سامانه معاملاتی مربوط به آن کارگزاری که آدرس الکترونیکی آن را در اختیارتان قرار می‌دهد وارد سامانه معاملاتی خود شوید و کار خرید و فروش سهام را انجام دهید.

در ادامه در مورد این سامانه‌های معاملاتی بیشتر توضیح خواهیم داد.

لازم به ذکر است که شما در صورتی که از کارکردن با یک کارگزاری رضایت نداشته‌باشید خیلی راحت می‌توانید در یک کارگزاری دیگر هم ثبت‌نام کنید.

در این حالت ثبت‌نام شما در کارگزاری قبلی از بین نخواهد رفت و با هردوی این کارگزاری‌ها می‌توانید کار کنید.

 

کارگزار ناظر

حالا که بحث کارگزاری‌ها پیش آمد اجازه دهید کارگزار ناظر را هم تعریف کنیم.

فرض کنید شما همزمان در دو کارگزاری «الف» و «ب» ثبت‌نام کرده‌اید.

اگر برای اولین بار با هرکدام از این کارگزاری‌ها سهمی را خریدکنید آن کارگزاری در فلان سهم خریداری شده بعنوان کارگزار ناظر شما شناخته می‌شود و از این به بعد شما فقط از این کارگزار ناظر می‌توانید آن سهم خاص را بفروشید.

البته با کارگزاری‌های دیگر هم می‌توانید آن سهم را بخرید اما فروش فقط از طریق همان کارگزار ناظر خواهد بود.

معمولا در سامانه‌ها ی معاملاتی هر کارگزاری بخشی به نام «تغییر کارگزار ناظر» وجود دارد که شما می‌توانید با مراجعه به آن قسمت کارگزار ناظر خود را در یک سهم تغییر دهید.

 

EPS چیست؟

  EPS   یعنی سود ناشی از سهم.

به عبارت دقیق‌تر یعنی یک سهم در طول یک سال چقدر سود بدست آورده‌است.

این عدد با نام EPS  سهم در بازار شناخته می‌شود. برای اینکه مفهوم EPS  را بهتر درک کنید ادامه مطلب را بخوانید.

شما به عنوان یک فعال در بازار بورس از دو طریق می‌توانید کسب درآمد کنید:

روش اول : سود حاصل از افزایش قیمت سهم در یک دوره زمانی است.

مثلا امروز سهمی را باقیمت ۱۰۰۰ تومان خریده‌اید بعد از یک ماه قیمت همان سهم به ۱۵۰۰ تومان می‌رسد. در این حالت درآمد شما از این معامله به ازای هر سهم ۵۰۰ تومان است.

روش دوم: دریافت سود سالیانه سهم است.

یک سهم متعلق به یک شرکت است و با توجه به اینکه یک شرکت در طول سال مالی خود فعالیت‌هایی انجام می‌دهد پس در پایان سال مالی که  حساب سود و زیان شرکت را محاسبه می‌کنند دو حالت پیش می‌آید یا شرکت زیان کرده‌است یا سود کرده‌است.

در این حالت کل سود یا ضرر شرکت را بر تعداد سهام آن تقسیم می ‌کنند تا سود و زیان هر سهم بدست آید. به این عدد EPS سهم یا سود سالیانه سهم می‌گویند.

مثلا می‌گویند EPS  فلان سهم ۲۰۰ تومان است یعنی در طول یک سال  مالی این سهم توانسته‌است ۲۰۰ تومان برای صاحبش سود بدست آورد.

 

سود سهم

 

در عمل تعداد کمی از سهامداران در بازار بورس ایران به هدف دریافت EPS   سهم می‌خرند.

در ایران بیشتر روش اول درآمدی یعنی سود ناشی از افزایش قیمت سهم مدنظر است.

الان شاید یک سوال ذهن شما را به خودش مشغول کرده‌باشد سوال این است یک سهامدار چه زمانی می‌تواند EPS   یک سهم را دریافت کند؟

زمان دریافت سود یک سهم

برای جواب این سوال به ادامه بحث دقت کنید.

هر شرکتی یک سال مالی دارد. سال مالی اغلب شرکت‌های بورسی در ایران بیست و نهم اسفند می‌باشد.

یعنی در پایان یک سال مالی حسابداران، حساب سود و زیان یک ساله شرکت را محاسبه  می‌کنند.

طبق قانون ومقررات بازار بورس هر شرکتی از تاریخ سال مالی‌اش تا ۴ ماه فرصت دارد که جلسه مجمع عمومی شرکت را برگزار کند و در مورد تقسیم سود و مسائل آتی شرکت تصمیم‌گیری شود.

فرض کنیم پایان سال مالی یک شرکت ۲۹/۱۲/۹۸ است پس این شرکت تا پایان مرداد می‌تواند مجمع عمومی سالیانه خود را برگزار کند.

اگر تاریخ برگزاری مجمع ۲۸/۳/۹۹ باشد در این صورت روز ۲۷/۳/۹۹ نماد سهم در بازار بسته می‌شود و دیگر کسی حق معامله روی سهم را   نخواهد داشت.

در این حالت هر کسی که دارنده سهام شرکت مذکور باشد سود سالیانه به او تعلق خواهد گرفت.

پس بعضی افراد با یک سال سهامداری شامل سود می‌شوند و بعضی از افراد ممکن است تنها یک روز سهامدار سهم باشند. هیچ فرقی بین این افراد نیست و به همه سود تعلق می‌گیرد.

 

DPS چیست؟

اگر EPS، سود ناشی از سهم در طول یک سال بود حالا  DPS  سود تقسیم شده سهم بین سهامداران است.

فرض کنید در پایان سال مالی EPS   یک سهم عدد ۲۰۰ تومان بدست آمده‌است اما این به این معنی نیست که سهامدارانی که در روز برگزاری مجمع با سهم بوده‌اند کل این سود را دریافت کنند.

یکی از تصمیماتی که در مجمع سالیانه گرفته می‌شود همین تقسیم سود است به این صورت که  که از این میزان سود بدست آمده به ازای هر سهم (EPS) چه مقدار آن بین سهامداران تقسیم شود و چه مقدار در شرکت به عنوان سود انباشته ذخیره شود.

به میزان پولی که به ازای هر سهم به سهامدار پرداخت می‌شود DPS   یا سود تقسیمی می‌گویند که در روز مجمع عادی سالیانه تعیین می‌شود.

 

سود تقسیمی سهم

 

شرکت‌های سهامی هم از تاریخ برگزاری مجمع به مدت ۸ ماه فرصت دارد تا این سود را بین سهامداران تقسیم کند.

اینکه کجا EPS   یا DPS  یک سهم را ببینید و چگونه آنها را تحلیل کنید موضوع درس‌های بعدی است.

 

 

 

P/E  (پی به ای)

پی به ای جزو آن اصطلاحاتی است که به محض واردشدن به بازار در مورد آن چیزهایی خواهید شنید. راستش من قصد نداشتم این اصطلاح را به این زودی و در دوره‌ی مقدماتی مطرح کنم اما چون جزو کلماتی است که زیاد شنیده می‌شود ممکن است در ابتدای کار برای سهامدار سوال ایجاد کند.

به یک زبان بسیار ساده، پی به ای یعنی زمان بازگشت سرمایه.

فرض کنید شما می‌خواهید کارگاهی راه‌اندازی کنید میزان سرمایه لازم برای راه‌اندازی کارگاه، ۷۰۰ میلیون تومان است شما می‌خواهید یک وام برای تامین مالی طرح‌تان  بگیرید.

وقتی به بانک می‌روید و از شما در مورد طرحی که دارید سوال می‌پرسند معمولا یکی از نکاتی که بسیار مورد توجه تسهیلات دهنده است زمان بازگشت سرمایه است.

حالا یک سوال: میزان بازگشت سرمایه کم باشد خوب است یا زیاد؟

بله درست گفتید کاملا مشخص است، هرچه میزان بازگشت سرمایه کمتر باشد یعنی طرحی که در ذهن دارید بهتر است و زودبازده‌تر خواهد بود.

در بازار بورس هم چیزی به نام پی به ای تعریف می‌شود که به معنای قیمت سهم (price) تقسیم بر سود سهم (EPS) است.

ارزندگی سهم با محاسبه پی بر ای

اگر عدد کوچکی برای P/E بدست بیاید به این معنی است که قیمت این سهم در مقایسه با سود سالانه‌ای که پرداخت می‌کند کم است و این یعنی اینکه این سهم ارزنده است و ارزش خریدکردن دارد.

در بازار بورس پی به ای هایی نظیر ۵، ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۴۰ و اعداد خیلی خیلی بالاتر هم دیده می‌شود.

 

ارزش دهی به سهام

پی بر ای بالا نشانه چیست؟

اما به این نکته خوب توجه کنید…

درست است که هر چه پی به ای کمتر باشد به این معنی است که سهام ارزنده‌تر است و برای خرید مناسب است اما دقت کنید سهمی که ارزنده باشد معمولا تقاضا برای آن خیلی زیاد می‌شود و تقاضای زیاد برای خرید سهم یعنی افزایش قیمت سهم.

و چون eps سهم ثابت است پس پی به ای آن سهم هم افزایش پیدا می‌کند.

سهمی که قبلا پی به ای آن ۵ بود و ارزنده بود الان به عدد ۴۰ رسیده‌است.

عدد ۴۰ برای این سهم به این معنی است  که بازگشت سرمایه ۴۰ ساله است اما یک معنی دیگر هم دارد و آن این است که این سهم مورد اقبال و توجه بازار قرار گرفته‌است و همه از آن خرید می‌کنند و این خبر خوبی برای سهم است.

حالا شما از یک طرف پی به ای بالا دارید که بازگشت سرمایه را طولانی می‌کند و خبر بدی است و از طرف دیگر همین پی به ای بالا یعنی اقبال بازار به این سهم زیاد است که خبر خوبی است.

چگونه بین این دو وضعیت متناقض ارتباط ایجاد کنیم؟

یک نکته بسیار مهم: در ابتدای کار و تا زمانی که پی به ای را خوب نشناخته‌اید و از گذشته ‌ی سود دهی سهم، میزان سود عملیاتی و غیر عملیاتی و وضعیت کلی بازار اطلاعات کامل پیدا نکرده‌اید خیلی به پی به ای حساس نباشید و اطلاعات حاصل از آن را خیلی جدی نگیرید چون مثل یک چاقوی دو لبه عمل می‌کند و ممکن است سهامدار را به سردرگمی بکشاند.

پس فعلا اطلاعات پی به ای را از یک گوش بگیرید و از گوش دیگر خارج کنید بعدا که بازار را درک کردید می‌توانید از آن هم استفاده کنید.

 

دامنه نوسان سهام در بورس

فرض کنید قیمت سهمی دیروز ۱۰۰ تومان بوده ‌است.

امروز که بازار باز می‌شود و معامله روی این سهم انجام می‌شود، حداکثر میزان صعود یا نزول این سهم چقدر می‌تواند باشد؟

در بورس ایران برای افزایش یا کاهش  قیمت یک سهم در طول یک روز محدودیت دامنه نوسان وجود دارد.

این محدودیت در حال حاضر برای سهام عادی مثبت و منفی پنج درصد است.

به این معنی که یک سهم صد تومانی می‌تواند بین بازه‌ی ۹۵ تومان تا ۱۰۵ تومان نوسان کند و کمتر یا بیشتر از این مقدار امکان‌پذیر نیست.

البته دامنه‌ی نوسان برای سهام حق تقدم مثبت و منفی ده درصد است یعنی در بازه‌ی بیشتر می‌توانند نوسان کنند.

 

دامنه نوسان

 

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که سهام حق تقدم چه سهامی هستند؟

فعلا ذهن‌تان را با این مسایل درگیر نکنید، اول چهار چوب بازار بورس را بشناسید چند معامله انجام دهید و بعد اگر خواستید مطلب جدیدی یاد بگیرید خیلی راحت از طریق گوگل آن را جستجو کنید.

پس اجازه دهید که من ذهن شما را با هر اصطلاحی درگیر نکنم.

 

قیمت پایانی چیست؟

برای درک قیمت پایانی لازم است که با چند تعریف دیگر هم آشنا شوید.

فرض کنید قیمت سهمی دیروز ۱۰۰ تومان بوده‌است.

امروز ساعت ۹:۰۰ صبح بازار باز می‌شود و معامله روی این سهم آغاز می‌شود.

حالا شما به من بگویید که اولین معامله‌ای که روی این سهم انجام می‌شود در چه قیمتی خواهدبود؟

فکر کنید و حتما یک پاسخ در ذهن خود آماده کنید.

حالا به جواب دقت کنید.

اولا باید بدانیم که سهمی که دیروز ۱۰۰ تومان بوده امروز در دامنه‌ی نوسان مثبت منفی ۵ درصد معامله می‌شود یعنی دامنه‌ی مجاز خرید و فروش این سهم ۹۵ تومان تا ۱۰۵ تومان است.

سوال‌مان این بود اولین معامله‌ای که روی سهم انجام می‌شود در چه قیمتی خواهدبود؟

نمی‌توان یک پاسخ روشن به این سوال داد.

جواب فقط می‌تواند این باشد اولین معامله روی این سهم می‌تواند در هر قیمتی در بازه‌ی ۹۵ تا ۱۰۵ تومان باشد و این بستگی به میزان عرضه و تقاضای آن روز دارد.

اما من فرض می‌کنم که اولین معامله در قیمت ۱۰۲ تومان معامله شده‌‌است (این فقط یک فرض است).

به قیمت ۱۰۲ تومان در آن روز  که اولین معامله روی آن سهم است قیمت اولین معامله یا قیمت بازشدن می‌گویند.

 به همین ترتیب آخرین معامله‌ای که در در دقایق پایانی معاملات روی این سهم انجام می‌شود برای ما مهم است و اسم آن را گذاشته‌اند قیمت آخرین معامله یا قیمت بسته شدن. 

 

حالا یک سوال دیگر:                                                                       

قیمت این سهم در پایان معاملات امروز چند است؟

ممکن است عده‌ی زیادی از شما پاسختان ۱۰۴ تومان یعنی قیمت آخرین معامله باشد در حالی‌که این‌طور نیست. قیمت سهم در پایان معاملات امروز قیمت پایانی نامیده می‌شود و حاصل میانگین تمام قیمت‌هایی است که امروز در آن سهم معامله شده‌است.

یعنی اگر در قیمت ۱۰۲ تومان ۱۰۰ هزار سهم، در قیمت ۱۰۳ تومان ۲۰۰ هزار سهم و در قیمت ۱۰۴ تومان ۵۰۰۰۰ سهم معامله شده ‌باشد قیمت پایانی از میانگین وزنی این اعداد بدست خواهد آمد 

البته لازم نیست شما قیمت پایانی را محاسبه کنید سیستم معاملاتی بورس خودش این کار ار انجام خواهد داد. و هرلحظه قیمت پایانی را روی سیستم به شما نشان می‌دهد.

در آینده روی وب‌سایت‌های سازمان بورس و  سامانه‌های معاملاتی تمامی این اعداد را خواهیم دید.

 

حجم مبنا چیست؟

حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که در طول یک روز بازار باید معامله شود تا قیمت پایانی لحاظ شود.

مثلا اگر شرکتی به تعداد یک میلیارد سهم در بازار داشته‌باشد حجم مبنای آن چیزی حدود چهار میلیون خواهد شد و این تعداد سهم در طول یک روز باید معامله شود تا قیمت پایانی به صورت کامل لحاظ شود.

حجم مبنا را به این خاطر گذاشته‌اند که عده‌ای نتوانند تنها با انجام یکسری معاملات محدود و هدفدار، قیمت سهام را بالا یا پایین بیاورند.

نحوه محاسبه حجم مبنا

 

حجم مبنا

 

البته این قضیه  در بازار خرید وفروش کالای فیزیکی هم صادق است یعنی برا ی اینکه قیمت یک کالایی مشخص شود صرفا یک معامله روی آن بیانگر قیمت جدید نخواهدبود چرا که این معامله ممکن است  کاملا ساختگی باشد اما اگر تعداد معاملات زیاد باشد خودبخود قیمت آن کالا تثبیت خواهد شد.

 

توقف نماد معاملاتی

گاهی پیش می‌آید که وقتی به سامانه معاملاتی خود مراجعه می‌کنید می‌بینید که سهمی که چند وقت پیش خریده ‌بودید در بازار معامله نمی‌شود و جلوی آن عباراتی نظیر ممنوع – متوقف زده شده‌است.

دلیل این کار این است که در بازار بورس گاهی به دلایلی سهام ممنوع‌المعامله می‌شوند و سیستم اجازه انجام معامله روی این سهام را نمی‌دهد که البته این زمان موقتی است و گاهی بعد از یک ساعت و گاهی بعد از یکی دو روز و گاهی چند ماه زمان خواهد برد.

 

توقف نماد معاملاتی

 

بنابه دلایلی ممکن است معاملات یک سهم  در بازار متوقف شود برخی از این دلایل می‌توانند به این شکل باشند:

دلایل توقف نماد سهم در بازار بورس

  • برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه
  • مجمع عمومی فوق‌العاده
  • نوسانات بیش از ۲۰ درصد و ۵۰ درصد
  • افشای اطلاعات با اهمیت 

 

کارمزد معاملات در بازار بورس ایران

قبلا کارگزاری را معرفی کردیم و گفتیم که واسطه‌ی انجام معاملات بین شما و دیگر سرمایه‌گذاران، کارگزاران هستند و شما از طریق رابطی به نام کارگزار معاملات خود را انجام می‌دهید.

کارگزار به ازای هرمعامله‌ای که انجام می‌دهید هم خرید و هم فروش کارمزدی از شما دریافت می‌کند.

میزان این کارمزد ثابت است و توسط  سازمان بورس تعیین می‌شود.

میزان کارمزد معاملات کارگزاری ها

در حال حاضر کارمزد معاملات چه برای خرید و چه برای فروش تقریبا نیم درصد است.

یعنی اگر در یک معامله به اندازه‌ی ۱۰۰ میلیون تومان خرید کنید میزان ۵۰۰ هزار تومان بعنوان کارمزد باید بپردازید.

 

کارمزد معاملات

 

به همین شکل در هر فروش ۱۰۰ میلیونی هم ۵۰۰ هزار تومان بعنوان کارمزد به کارگزاری پرداخته می‌‌شود.

در این میان دولت هم به هنگام فروش نیم درصد مبلغ خودش را بعنوان مالیات کسر می‌کند.

پس اگر بخواهیم یک جمع‌بندی کلی روی این کارمزدها و مالیات‌ها داشته‌ باشیم

به این شکل خواهد بود که به ازای یک خرید و فروش کامل در بورس، به اندازه یک و نیم درصد کارمزد باید پرداخت کنید.

میزان دقیق کارمزد به ازای خرید و فروش کمی کمتر از این مقدار خواهدشد.

 

 

در این قسمت معرفی اصطلاحات بورسی به پایان رسید.

همان‌طور که گفتیم اصطلاحات بورسی تعدادشان بسیار زیاد است ولی شما برای شروع کار همین چند تا نیاز خواهید داشت.

به مرور و هنگام معامله‌گری، با اصطلاحات دیگر آشنا می‌شوید.

 

ادامه دارد… 

مطالعه بیشتر

به این مطلب امتیاز بدید

امتیاز 5.00 ( 1 رای )

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی