تاثیر قیمت دلار بر بازار ایران | آشنایی با بازار ارز

قیمت دلار و ارز در بازار

دلار

یک سرمایه گذار در بازار ایران باید با انواع بازارهای سرمایه گذاری آشنا باشد و بتواند نقش و جایگاه هر کدام از این ها را با تغییر متغیرهای کلان اقتصادی نظیر قیمت دلار تشخیص دهد.

تنها در این صورت است که یک سرمایه گذار می تواند در این بازارها دوام بیاورد و گرنه صرفا کار کردن و تحلیل کردن روی یک بازار خاص می تواند ریسک های زیادی به دنبال داشته باشد.

بازارهای سرمایه گذاری در ایران شامل بازار ارز، بازار مسکن، بازار طلا و سکه، بازار بورس، بازارهای کالا محور  و بازار بانکی است.

اما کدام یک از این بازارها نقش محوری را در میان بازارهای دیگر بازی می کند؟

یا به عبارت دیگر، کدام بازار سرمایه گذاری است که بر هر سرمایه گذاری لازم است که به صورت کامل آن را تحلیل کند، همیشه رصد کند و تغییرات آن را در اقتصاد دنبال کند؟

به نطر شما این بازار کدام است؟

 

بازار ارز

جواب سوال همین است: بازار ارز

و از میان ارزهای موجود در دنیا که حدود ۱۸۵ ارز هستند دلار مهم ترین و شاخص ترین ارزی است که وجود دارد.

تغییرات قیمت دلار بر مبنای ارزش پول ملی خودمان می تواند مهم ترین عامل تاثیرگذار بر بازارهای دیگر باشد.

دلار نه تنها در ایران بلکه در کل دنیا به عنوان یک ارز پایه شناخته می شود و حدود ۶۰ درصد تمام معاملات دنیا با همین ارز انجام می گیرد.

جالب است بدانید که ارز دلار بیشترین فراوانی را در میان تمام ارزهای دیگر در دنیا دارد و بخش اعظم ذخایر صندوق های ذخیره بانک های مرکزی کشورهای دنیا را همین ارز تشکیل می دهد.

اگر ما بخواهیم تاثیر دلار را بر اقتصاد بدانیم از دو جنبه باید آن را مورد  بررسی قرار دهیم:

یکی تاثیر ارزش دلار بر اقتصاد کشورمان

و دیگری تاثیر ارزش دلار بر اقتصاد جهانی که البته باز هم می تواند به صورت غیر مستقیم بر اقتصاد کشورمان تاثیر بگذارد.

پس دو مقوله نقش ارزش دلار در مقابل ریال و ارزش دلار در مقابل سایر ارزهای جهانی می تواند موضوع مورد بررسی ما باشد.

 

بررسی ارزش دلار در مقابل ریال

در ادامه با ما باشید تا در مورد دلار و بالا و پایین شدن های آن در مقابل ریال بیشتر بدانیم.

کشورهایی که صادرات محور هستند گاهی به صورت عمد ارزش پول ملی شان را پایین نگه می دارند تا در مقابل دلار، یک مزیت رقابتی برای کالاهای صادراتی شان بوجود بیاید.

چین که از بزرگ ترین صادرکنندگان جهانی است و عمده کالاهای خود را به امریکا می فروشد با پایین نگه داشتن ارزش یوان در مقابل دلار، یک مزیت صادراتی عالی برای خود بوجود آورده است.

این مزیت رقابتی باعث شده است که از سال ۲۰۰۰ تا کنون که سال ۲۰۲۰ است ارزش صادرات کالاهای چینی به میزان ۹۰۰ درصد رشد کرده اند این در حالی است که ارزش صادارت کالاهای امریکایی در همین بازه زمانی، ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.

اما بر عکس برای کشورهایی که واردات محور هستند اگر ارزش پول ملی در مقابل دلار فریز شود و ثابت نگه داشته شود یا این که بالاتر رود می تواند ثبات قیمت ها را به دنبال داشته باشد و باعث کنترل تورم شود و البته برای واردات کالا یک مزیت رقابتی ایجاد می شود.

عربستان سعودی کشوری است که با فریز کردن ارزش پول ملی خودش در مقابل دلار برای سال های متمادی، قیمت کالاها را ثابت نگه داشته است و موفق به کنترل نرخ تورم در کشور شده است.

اما این وسط ایران در کدام دسته قرار می گیرد؟

 

ایران صادرات محور است یا واردات محور؟

در جواب این سوال باید گفت که ایران غیر از صادرات نفت به کشورهای دیگر که آن هم مورد تحریم قرار گرفته است در مورد بقیه کالاها تا کنون به صورت عمده صادرکننده قدری در جهان نبوده است. (البته صادرات غیر نفتی داریم که اغلب به صورت خام صورت می گیرد ولی در مقایسه با تولید ناخالص داخلی رقم قابل ملاحظه ای نیست)

آیا ایران یک کشور واردات محور است؟

جواب این سوال کمی سخت است.

در واقع ایران هم واردات محور است هم واردات محور نیست.

این یعنی چی؟

ما در تولید بسیاری محصولات در داخل ایران خودکفا هستیم و نیازی به واردات نداریم.

اما مشکل اینجاست که هر چند می توانیم کالای مورد نیاز را تولید کنیم اما برای دستگاه های تولید این محصولات و در بسیاری موارد تامین مواد اولیه به واردات وابستگی شدید داریم.

مثلا اگر در ایران به صورت متوسط در یک سال ۶۰ میلیارد دلار واردات داشته باشیم حدود ۴۵ میلیارد دلار آن مربوط به واردات مواد اولیه و قطعات کارخانجات است.

پس در ایران برای مواد اولیه و ابزار تولید نیازمند واردات هستیم و این مواد و ابزار در صورتی که قیمتش زیاد شود به شدت روی تولید کارخانجات ما تاثیر منفی خواهد گذاشت.

تاثیر افزایش پول ملی در مقابل دلار

حالا شما بگویید در ایران اگر ارزش پول ملی در مقابل دلار افزایش پیدا کند خوب است یا این که برای بهبود صادرات و ایجاد مزیت رقابتی، ارزش ریال در مقابل دلار کاهش پیدا کند خوب است؟

واقعیت این است که هیچ کدام خوب نیست.

اگر ارزش ریال در مقابل دلار کاهش پیدا کند ما چیزی برای صادرات نداریم که پشتوانه این کاهش ارزش باشد و برای داخل ارزش افزوده ایجاد کند.

و از طرفی هم این کاهش ارزش ریال و افزایش ارزش دلار به شدت روی مواد اولیه برای کارخانجات تاثیر منفی می گذارد و تولید آنها را با مشکل روبرو می کند و نیز به شدت باعث افزایش قیمت سایر کالاها در داخل کشور می شود و موج تورمی شدید با خود به دنبال خواهد داشت.

 

اما اگر ارزش ریال در مقابل دلار حفظ شود و اجازه ندهند که این ارزش کاهش پیدا کند چه اتفاقی می افتد؟

آن موقع واردات کالاهای ساخت خارج به داخل کشور به شدت سود ده خواهد شد و با ورود موج کالاهای خارجی به کشور، کمر تولید شکسته خواهد شد و دیگر کارخانه ای نمی تواند با اجناس ارزان قیمت خارجی رقابت کنند و اغلب ورشکست می شوند و بیکاری در کشور افزایش پیدا می کند.

 

این تراژدی که مطالعه کردید داستان دلار و ریال در کشور ماست که نه برای افزایش قیمت و نه برای کاهش قیمت آن هیچ مزیت رقابتی نداریم و هر دوی اینها هم به شدت به ضرر معیشت مردم خواهند بود.

پس چاره چیست؟

هیچ راه چاره زودبازدهی وجود ندارد.

همان طور که دکتر ابراهیم رزاقی در کتاب آشنایی با اقتصاد ایران اشاره می کند ایجاد صنایع وابسته در کشور در طول سال های گذشته، بخش تولید و خدمات را در کشور به شکل وسیعی به کشورهای خارجی وابسته کرده است و برون رفت از این وضعیت زمان زیادی خواهد طلبید.

ما اینجا به دنبال راه چاره نیستیم چرا که این وظیفه سنگین بر عهده دولتمردان و صاحب نظران در حوزه اقتصاد است.

چیزی که ما دنبال آن هستیم داشتن اطلاعاتی است که ما را با وضعیت موجود آشنا کند  تا بتوانیم از بستر این آشنایی، یک چتر حمایتی برای دارایی و سرمایه خود در بازارهای سرمایه گذاری در ایران ایجاد کنیم.

در ادامه این بحث با ما همراه باشید.

 

مطالعه بیشتر

به این مطلب امتیاز بدید

امتیاز 3.00 ( 1 رای )

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی