افزایش قیمت دلار از گذشته تاکنون | نمودار رشد دلار

روند افزایش قیمت دلار

 

نگاهی به روند افزایش قیمت دلار از گذشته تا کنون

 

اگر بخواهیم روند افزایش قیمت دلار را از سال ۱۳۵۷ تا الان که سال ۱۳۹۹ است بررسی کنیم بایستی به این نکته توجه کنیم که در ایران همیشه دو نرخ برای قیمت دلار وجود داشته است.

 

نرخ رسمی دلار در مقابل نرخ آزاد

یک نرخ، نرخ رسمی است که بانک مرکزی اعلام می کند و با همان قیمت دلار در اختیار مصرف کننده واقعی قرار می گیرد.

این مصرف کننده که از طرف بانک برای دریافت ارز رسمی مجاز شناخته می شود بسته به زمان، ممکن است متفاوت باشد.

گاهی به دلیل شرایط خاص فقط کسانی که یکسری کالاهای اساسی وارد کشور می کنند مجاز هستند دلار رسمی تهیه کنند و گاهی این طیف وسیع تر می شوند و انواع دیگری از کالاها را هم شامل می شود.

نرخ آزاد دلار

نرخ بعدی، نرخ آزاد است، که میزان عرضه و تقاضا در بازار آزاد، نظیر صرافی ها یا بازارهای غیر رسمی آن را تعیین می کنند.

هر چند برخی دولت های وقت خواسته اند که تفاوت بین این دو نرخ را به صفر برسانند اما هرگز موفق به این کار نشده اند.

در بهترین حالت، در اوایل دهه هشتاد اختلاف قیمت دلار رسمی و آزاد به حدود یک دهم درصد رسید که کمترین تفاوت در طول این سال ها تا کنون بوده است.

در عمل هرگز این اتفاق نمی افتد که قیمت دلار آزاد با قیمت دلار رسمی یکی شود چون همیشه تقاضای پنهان برای دلار وجود دارد.

مثلا وقتی شما بخواهید برای حفظ نقدینگی ریالی خود، آن را به دلار تبدیل کنید باید از بازار آزاد دلار تهیه کنید و این یعنی تقاضای پنهان پول.

اما چرا تقاضای پنهان است چون اصلا خرید و فروش ارز در بازار آزاد به قصد سفته بازی غیرقانونی است و طبیعی است که این ارز، با نرخ رسمی عرضه نخواهد شد.

ما در بررسی روند افزایش قیمت دلار از همان ابتدا خودمان را از شر نرخ رسمی خلاص می کنیم و کاری به آن نخواهیم داشت.

چون در واقع آن چیزی که وضعیت اصلی بازار، التهاب یا آرامش، ترس یا اطمینان را نشان می دهد همین نرخ آزاد قیمت دلار است.

پس فعلا به نرخ رسمی کاری نداریم، هرچند که در تعیین بودجه سالانه و تامین برخی کالاهای  اساسی، نرخ رسمی خودش را نشان می دهد ولی ما فعلا به آن کاری نداریم.

با این مقدمه در مورد قیمت دلار، در ادامه نگاهی می اندازیم به روند افزایش قیمت دلار از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۹۹

 

نمودار قیمتی دلار از سال ۵۷ تا ۹۰

قبل از هر چیز با دقت به نمودار قیمتی دلار از سال ۵۷ تا ۹۰ در نمودار پایین نگاه کنید.

 

نمودار رشد دلار تا سال 1390

 

در این نمودارها هر نقطه یا میله (شمع) نشانگر قیمت دلار در یک سال بخصوص است.

در سال های قبل از ۹۰ در ایران، دوبار جهش ارزی رخ داد.

در سال ۶۷ یک جهش ارزی داشتیم که دلیل عمده آن تبعات ۸ سال جنگ بود که در یک سال حدود ۴۵ درصد قیمت دلار افزایش یافت.

جهش بعدی دلار در دهه های قبل از ۹۰ مربوط به سال ۷۴ بود که دلیل آن هم سیاست تعدیل اقتصادی دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی بود که قیمت دلار با یک افزایش حدود ۶۰ درصدی روبرو شد.

 

قیمت دلار از سال ۵۷ تا سال ۹۰ از قیمت ۱۰ تومان به حدود ۱۵۰۰ تومان رسید.

یعنی در طول ۳۳ سال قیمت دلار ۱۵۰ برابر افزایش یافت.

 

حالا نمودار رشد افزایش قیمت دلار را از سال ۱۳۹۱ تا سال ۱۳۹۹ ببینید:

 

نمودار رشد دلار تا سال 1399

 

از سال ۹۱ تا سال ۹۹ که اکنون در آن به سر می بریم قیمت دلار از ۱۵۰۰ تومان تا رقم ۳۰ هزار تومان رسیده است!

یعنی در دهه ۹۰ در طول ۹ سال قیمت دلار ۲۰ برابر رشد کرد.

همان طور که اشاره کردیم شوک های ارزی قبل از سال ۹۰ در حدود ۵۰ درصد بودند اما سه جهش ارزی که در این ۹ سال رخ داده همگی بالای ۱۰۰ درصد بوده اند.

در سال ۹۱ افزایش ۱۱۵ درصدی نرخ دلار را داشتیم و در سال ۹۷ و سال ۹۹ هم افزایش ها بالای ۱۵۰ درصد بوده است.

 

عامل افزایش قیمت دلار در دهه ۹۰ با سال های قبل از آن متفاوت است.

در این دهه عامل اصلی افزایش قیمت دلار، تحریم های امریکا، اتحادیه اروپا و شورای امنیت است که باعث شده است مراودات مالی ایران در سطح بین المللی به شدت کاهش پیدا کند و همین موضوع در کنار سایر مسایل دیگر از جمله ترس مردم از کاهش ارزش دارایی های ریال محور و هجوم به سمت خرید دلار و نیز انتظارات تورمی باعث شده است که قیمت دلار افزایش های شدید به خود ببیند.

 

درنمودار زیر نوسانات نرخ دلار از سال ۹۶ تا ابتدای سال ۹۹ را مشاهده می کنید. به تصمیمات سیاست گذاران ارزی و برخی اتفاقاتی که در این دوران افتاده است دقت کنید و تاثیر آن را بر روند قیمت دلار بررسی کنید.

 

نرخ دلار و تصمیمات سیایت گذاران

 

 

مطالعه بیشتر

به این مطلب امتیاز بدید

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی