کسری بودجه دولت و افزایش قیمت دلار

کسری بودجه دولت و افزایش قیمت دلار

 

کسری بودجه دولت و افزایش قیمت دلار

کسری بودجه دولت : در درس های قبلی این دوره آموزش بازار ارز در مورد تاثیر دلار بر بازار ایران صحبت کردیم و بعد هم تاریخچه ای از روند رشد قیمت دلار را در طی سال های ۵۷ تا ۹۹ بررسی کردیم و جهش های قیمتی آن را مورد بررسی قرار دادیم.

در ادامه این دوره می خواهیم بدانیم که چه عواملی می توانند بر قیمت دلار در داخل کشور تاثیر بگذارند و آن را بالا و پایین کنند.

دلایلی که در ادامه دوره ذکر می شوند دارای وزن و تاثیر مساوی بر قیمت نیستند اما در کل برایند این دلایل و شاید دلایل دیگری که مربوط به زمان های خاصی است بروز کنند و در نهایت موجب شکل گیری قیمت دلار شوند.

امروز می خواهیم یکی از دلایل اصلی و تاثیرگذار بر قیمت دلار در ایران را با هم بررسی کنیم.

 

کسری بودجه دولت

شاید با خودتان فکر کنید که دولت های وقت هیچگاه دوست ندارند قیمت دلار بالا برود و همه تلاش شان را می کنند تا نرخ دلار را ثابت نگه دارند.

اما این نمایشی است که فقط در رسانه ها دیده می شود و پشت پرده می توان پی برد که یکی از اصلی ترین عاملان افزایش قیمت ارز در داخل کشور، کسی جز خود دولت نیست.

اما چرا دولت باید خودش در جریان افزایش قیمت دلار نقش داشته باشد؟

مگر نه اینکه با افزایش قیمت دلار، سطح عمومی قیمت ها بالا می رود، تورم به وجود می آید، ارزش پول ملی کاهش می یابد و همه اینها باعث نارضایتی مردم می شود پس چرا دولت این کار را می کند؟

جواب این است: کسری بودجه

دولت ها در بودجه بندی سالیانه شان که میزان درآمدها و هزینه های یک سال کشور را مشخص می کنند اکثر اوقات با چیزی مواجه می شوند به نام کسری بودجه.

کسری بودجه به زبان ساده یعنی اینکه میزان خرج کشور بیشتر از دخلش است یعنی درآمدهای یک سال دولت کفاف هزینه ها را نمی دهد.

از طرفی در ایران، دولت در نقش فروشنده و تامین کننده اصلی ارز قرار دارد.

دلارهای حاصل از فروش نفت همگی در اختیار دولت است البته بخشی از این دلارها سهم شرکت ملی نفت و بخشی دیگر سهم صندوق ذخیره ارزی است و با کسر این دو مورد حدود ۶۵ درصد از درآمد ارزی نصیب دولت می شود که با فروش آن می تواند بخش قابل توجهی از درآمدهای بودجه را تحقق بخشد.

دولت در ابتدای سال، درآمد را مثلا براساس قیمت دلار ۱۲۰۰۰ تومان تنظیم می کند و با این قیمت به نتیجه می رسد که در صورت تحقق کل درآمدها، می تواند کل هزینه ها را پوشش دهد.

 اما فرضا دو ماه بعد قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش پیدا می کند و دولت ناچار است به جای نفت بشکه ای ۶۰ دلار آن را ۴۰ دلار بفروشد.

چه اتفاقی افتاد؟

از همین جا آثار کسری بودجه و عدم تحقق همه درآمدها شروع شد.

 

آثار کسری بودجه

چند حادثه دیگر نظیر این روی هم جمع می شود تا در نهایت رقم کسری بودجه به مقدار قابل توجهی برسد.

حالا شما به این سوال من جواب بدهید:

شما ۱۰۰۰ دلار دارید اگرآن را دلاری ۱۲۰۰۰ بفروشید درآمد شما چقدر می شود؟ ۱۲/۰۰۰/۰۰۰ تومان

و اتفاقا هزینه هایتان هم ۱۲/۰۰۰/۰۰۰ تومان است.

پس مشکلی ندارید.

  اما اگر به جای ۱۰۰۰ دلار شما فقط ۷۰۰ دلار داشته باشید (ناشی از کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی) باید چکار کنید تا ۱۲ میلیون تومان درآمد حاصل کنید؟

جواب خیلی ساده است:

 باید ۷۰۰ را در قیمت جدید دلار ضرب کنیم تا ۱۲ میلیون حاصل شود.

جواب ۱۷۰۰۰ تومان است.

  یعنی برای جبران کسری بودجه نیاز دارید تا دلارهایتان  را با قیمت ۱۷۰۰۰ تومان بفروشید.

 اما این طور نیست که فردا صبح که از خواب بیدار شدید بگویید دلار از ۱۲ تومان شده ۱۷ تومان.

باید کم کم جریان صعودی قیمت دلار ایجاد شود از ۱۲ به ۱۳ به ۱۴ به و همین طور ادامه پیدا می کند ۱۵، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱

و این جریان افزایش قیمت دلار در ایران را چه کسی است که با آن آشنا نباشد؟

و بعد جریان کاهش قیمت ها شروع می شود  تا دلار به ۱۴۰۰۰ تومان برسد و در همان عدد دلار را تثبیت می کنند.

 با این بالا و پایین کردن قیمت دلار، می توانید در مجموع ۱۲۰۰۰ میلیون تومان خودتان را بدست آورید.

اما اینجا یک سوال به وجود می آید مگر نه اینکه افزایش قیمت دلار باعث نارضایتی می شود پس چرا دولت خودش دست به افزایش قیمت دلار می زند آیا تبعات کسری بودجه کمتر از تبعات افزایش قیمت دلار نیست؟

چرا دولت خودش دست به افزایش قیمت دلار می زند؟

در جواب باید گفت که درست هنگامی که قیمت دلار افزایش پیدا می کند و از ۱۲ تومان به ۲۱ تومان می رسد دولت وانمود می کند که یک عده سودجو دارند از بازار سوء استفاده می کنند و او می خواهد به عنوان ناجی وارد شود و این وضعیت را کنترل کند.

پس در جریان رشد قیمت ها از  ۱۲ به ۲۱  دولت کاری نمی کند تنها مردم را آگاه می کند که این قیمت ها واقعی نیست و بالاخره ما وارد جریان می شویم و قیمت را پایین می آوریم اما در این اثنا خودش مرتبا دارد دلار می فروشد و بودجه ریالی خودش را تامین می کند.

وقتی قیمت به اندازه ای رشد کرد که دیگر بیشتر از ان برای جامعه خطرناک می شود دولت به صورت علنی وارد می شود و با عرضه بیشتر دلار به بازار و برخی مصوبات بانک مرکزی مبنی بر کنترل قیمت ها،  قیمت را به ۱۴ تومان پایین می کشاند و نقش کنترلی خودش را ایفا می کند.

 

راههای تامین کسری بودجه دولت

پس تا اینجا یکی از عوامل اصلی موثر بر قیمت دلار را بررسی کردیم که عبارت است از کسری بودجه دولت که نقشی بسیار تعیین کننده دارد.

البته این نکته را فراموش نکنید که سناریوی افزایش قیمت دلار به همین سادگی نیست ولی چیزی که من توضیح دادم جریان کاملا ساده شده این افزایش و کاهش قیمت هاست.

 گاهی دولت ها به جای افزایش قیمت دلار، می توانند از روش های دیگری هم برای جبران کسری بودجه استفاده کنند.

مثلا افزایش قیمت حامل های انرژی یا حذف یارانه از بخشی از اقتصاد، که موضوع بحث امروز ما نیست.

پس این موضوع را در نظر داشته باشید که قرار نیست با هر کسری بودجه ای سریع قیمت دلار بالا می رود بلکه با توجه به اوضاع جامعه و معیشت مردم، ممکن است از راههای دیگری غیر از افزایش قیمت دلار این موضوع حل شود.

 

مطالعه بیشتر

به این مطلب امتیاز بدید

امتیاز 5.00 ( 1 رای )

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی